Pulsars, supernova’s en God in twee omvangrijke orkestwerken.

Quid est Deus?

Wolfgang Rihm, Jaap van Zweden, ZaterdagMatinee

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

De Duitse componist Wolfgang Rihm en de Belg Wim Henderickx wagen zich aan een aantal grote vragen over God en het universum. Rihm laat zijn zoektocht naar de betekenis van God gepaard gaan met heftige uitbarstingen en expressieve verwondering. De Nederlandse première van zijn hermetische cantata Quid est Deus? voor koor en orkest kan natuurlijk geen definitief antwoord geven op die vraag, maar het levert wel een louterende ervaring. Henderickx zoekt in zijn werk naar de relatie tussen het kleine en het overkoepelende, tussen microkosmos en macrokosmos. In dit zesde luik van zijn Tantric Circle, een omvangrijk orkestwerk getiteld TEJAS (What does the sound of the universe look like?), draait het vooral om Henderickx’ fascinatie voor sterrenkunde, supernova’s en pulsars.

Biografieën

Wolfgang Rihm (1952) is een Duitse componist en pedagoog. In 1972 behaalde hij zowel zijn middelbare schooldiploma als zijn conservatoriumdiploma’s voor muziektheorie en compositie. De première van zijn vroege werk Morphonie tijdens het Donaueschingen Festival plaatste hem in 1974 gelijk in de voorste gelederen van de Europese muziekwereld. Rihms vroege werk, waarin hedendaagse technieken verweven zijn met het expressionisme van Mahler en Schönberg, werd gezien als een opstand tegen de avant-gardegeneratie van Karlheinz Stockhausen (bij wie hij in 1972–73 studeerde) en Pierre Boulez. Rihm is een veelschrijver, met honderden voltooide composities, waarvan een groot deel nog niet commercieel opgenomen is. Tot zijn belangwekkendste werken behoren onder andere de twaalf strijkkwartetten, de opera's Die Hamletmaschine (1983-1986, op tekst van Heiner Müller) en Die Eroberung von Mexico (1987-1991, gebaseerd op teksten van Antonin Artaud), meer dan twintig liedcycli, het oratorium Deus Passus (1996), het kamermuziekwerk Jagden und Formen (1995-2001, de versie uit 2008 is dit jaar tijdens het Holland Festival te horen bij Sasha Waltz gelijknamige dansstuk) en een serie gerelateerde orkestwerken onder de titel Vers une symphonie fleuve.

Rihm staat aan het hoofd van het Instituut voor Moderne Muziek van het conservatorium in zijn geboortestad Karlsruhe en was componist in residence bij de festivals van Luzern en Salzburg. In 2001 werd hij in Frankrijk benoemd tot ‘Officier dans l’Ordre des Arts et des Lettres’. In 2009 vond de wereldpremière van zijn monodrama Proserpina plaats in het Rokokotheater in Schwetzingen en in 2010 die van zijn opera Dionysos (in regie van Pierre Audi) tijdens het Salzburg Festival. Datzelfde jaar werd hem tijdens de Biënnale van Venetië de Gouden Leeuw voor zijn levenswerk was componist toegekend. Tot de andere prestigieuze prijzen die Rihm heeft ontvangen behoren de Bach Prijs van de stad Hamburg (2000) en de Ernst von Siemens Muziek prijs (2003).

Wim Henderickx (1962) is een Belgische componist. Hij studeerde compositie en percussie aan het Conservatorium van Antwerpen; daarnaast volgde hij masterclasses in Darmstadt en studeerde hij sonologie aan het IRCAM in Parijs en aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Hij doceert compositie en muziekanalyse aan de conservatoria van Antwerpen en Amsterdam en geeft jaarlijks een compositiestage voor jongeren bij ‘impulscentrum voor muziek’ Musica. Henderickx componeert kamermuziek, orkestwerken en opera’s, vaak met niet-westerse culturen als inspiratiebron. Verschillende van zijn werken werden bekroond, zowel in binnen- als buitenland. Als huiscomponist bij Muziektheater Transparant realiseert hij al meer dan tien jaar opera’s en werken voor muziektheater. Zijn partituren worden gekenmerkt door een solide bouw, grote variatie van klankkleur en een intense expressiekracht. Tussen 2004 en 2010 werkte hij aan zijn door oosterse muziek geïnspireerde zevendelige compositiereeks Tantric Cycle. Zijn werk is bekroond met de Jeugd- en Muziekprijs Vlaanderen en de Compositieprijs voor Hedendaagse Muziek in Quebec (Canada). In 1999 ontving hij de driejaarlijkse prijs Eugène Baie I van de Provincie Antwerpen voor een talentvol Vlaams kunstenaar. Henderickx was in 2002 een laureaat van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor de Klasse Kunsten en werd in 2006 genomineerd voor de Vlaamse Cultuurprijs voor Muziek. In  februari 2011 gaat Groove! voor percussie en orkest in première met de Brussels Philharmonic. Medea, een nieuwe muziektheaterproductie in opdracht van Muziektheater Transparant, het HermesEnsemble en de Veenfabriek, zal in het seizoen 2011-2012 in Vlaanderen en Nederland te zien zijn. Voor het Nationaal Orkest van België werkt hij aan een symfonisch werk waarvoor de première gepland staat in maart 2012.                           

CREDITS

muziek
Wim Henderickx
muziek
Wolfgang Rihm
muzikale leiding
Jaap van Zweden
koordirigent
Frank Hameleers
uitvoering
Radio Filharmonisch Orkest
uitvoering
Groot Omroepkoor
coproductie
NTR
coproductie
Holland Festival
coproductie
ZaterdagMatinee