Twee wereldpremières van componist Markus Stockhausen.

Markus Stockhausen & Metropole Orkest

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Markus Stockhausen komt naar het Holland Festival met twee wereldpremières, een hommage aan kunstenaar Paul Klee en een stuk dat een symbiose smeedt tussen trompet, klarinet en het Metropole Orkest. Stockhausen is de zoon van Karlheinz, maar net zo goed thuis in de jazz als in de eigentijdse en klassieke muziek. Zijn hommage aan Klee, Tanzendes Licht, is een werk voor solotrompettist, bigband en strijkorkest dat geïnspireerd is op dansende vonken op zee, een beeld van het eeuwige leven. Symbiosis schreef Stockhausen speciaal voor hemzelf en zijn vrouw, de klarinettiste Tara Bouman. Het stuk combineert hun verschillende klankkleuren en speeltechnieken. De twee wereldpremières heten Yin en Yang en werden in opdracht van het Metropole Orkest en het Holland Festival gecomponeerd.

Achtergrondinformatie

Componist en trompettist Markus Stockhausen speelt tijdens het Holland Festival samen met zijn vrouw, klarinettiste Tara Bouman, een programma met het Metropole Orkest onder leiding van de Engelse dirigent Jules Buckley. Speciaal voor dit programma componeert Stockhausen twee nieuwe werken Yin en Yang voor het Metropole Orkest, die elk ongeveer tien minuten duren; de uitvoeringen van deze twee werken tijdens het Holland Festival zijn wereldpremières. Het programma bestaat verder uit twee andere werken van Stockhausen, de beide concerto's Tanzendes Licht en Symbiosis, allebei uit 2007.

Stockhausen schreef Tanzendes Licht in opdracht van de Camerata Bern en het Swiss Jazz Orchestra, die het werk op 20 november 2007 in Bern in première brachten. Tanzendes Licht is geconcipieerd als een hommage aan kunstenaar Paul Klee, voor een bezetting van solotrompettist, bigband en strijkorkest. De componist zegt dat hij het gevoel had dat directe verwijzingen naar de schilderijen van Klee ongepast zouden zijn en besloot in plaats daarvan een mentaal beeld te toonzetten: het licht van de ondergaande zon in een uitgestrekte water, op de spiegel waarvan duizenden vonken dansen. Stockhausen schrijft over dit beeld: ‘De vonken verschijnen en verdwijnen in een flits, maar alle dansende vonken samen vormen een leven, vol impulsieve kracht.’ Het werk is ontstaan vanuit een simpel figuurtje in 9/8, dat vrijwel voortdurend aanwezig is en dat de verschillende muzikale momenten aaneenrijgt. Om Tanzendes Licht zo kleurrijk mogelijk te maken heeft Stockhausen naast de solotrompet ruimte ingebouwd voor een groot aantal solisten van het jazzorkest.

Symbiosis is een dubbelconcerto voor klarinet (en basklarinet) en trompet (en flugelhorn) en strijkorkest, waarin beide solisten twee instrumenten bespelen. Stockhausen schreef het werk voor het Franz Liszt Kamerorkest, dat er op 18 mei 2007 onder leiding van Péter Gazda in Boedapest de première van verzorgde, met als solisten de componist en Tara Bouman. Stockhausen schrijft: ‘Het idee achter Symbiosis was het verlangen om een groot werk te maken voor Tara Bouman en mijzelf, waarin we als gelijkelijk belangrijke solisten zouden kunnen spelen en onze verschillende klankkleuren en speeltechnieken uit klassieke en eigentijdse muziek, jazz en vrije improvisatie zouden kunnen combineren.’ Het werk heeft vijf delen en duurt ongeveer 32 minuten. De delen verschillen erg in karakter, met heftige chromatiek en polytonaliteit, maar ook warme klassieke harmonieën. De symbiose van solisten en orkest wordt een feit naarmate de instrumenten tegen het einde meer met elkaar versmelten, en het werk sluit af op een unison.

Biografieën

Markus Stockhausen is een veelzijdig musicus, even goed thuis in de wereld van de jazz als in de eigentijdse en klassieke muziek, die als solist, als improvisator en als componist internationaal in de belangstelling staat. Hij studeerde aan de Musikhochschule in Keulen en werkte ongeveer vijfentwintig jaar lang nauw samen met zijn vader, componist Karlheinz Stockhausen, die vele werken voor hem schreef. Als componist heeft Markus Stockhausen opdrachten gekregen van onder meer het RIAS Kamerkoor, de London Sinfonietta, het Orchestra d‘Archi Italiana, het Winterthur Kamerorkest en het Cheltenham Music Festival. Hij componeert ook filmmuziek en doceert in verschillende instellingen, en in 2005 was hij winnaar van de jazzprijs van de WDR.

Het Metropole Orkest is het grootste professionele pop- en jazzorkest ter wereld, met een volledige bigband en een symfonische strijkerssectie. Sinds 2005 is vijfvoudig Grammy-winnaar Vince Mendoza chef-dirigent van het orkest; Jules Buckley is sinds het seizoen 2008-2009 vaste gastdirigent. Het muzikale spectrum van het orkest reikt van pop en jazz tot chansons, cabaret en wereldmuziek. Het Metropole Orkest verzorgt tevens veel muziek voor Nederlandse en andere speelfilms, en begeleidt vaak nationale en internationale pop- en jazzartiesten. Het Metropole Orkest werd in 1945 opgericht met als doel om jazz en pop op hoog niveau uit te voeren; daarvoor werden musici uit geheel Europa gerekruteerd. Het Metropole Orkest werd geleid door achtereenvolgens Dolf van der Linden, Rogier van Otterloo en Dick Bakker en won onder meer een Gouden Harp en een Zilveren Reiss Microfoon. In de afgelopen 65 jaar produceerde het Metropole Orkest meer dan 150 albums en werkte het mee aan duizenden radio- en tv-uitzendingen. Het orkest speelde met grootheden uit jazz, wereldmuziek en pop, onder wie Vicente Amigo, Brian Eno, Ella Fitzgerald, Stan Getz, Astrud Gilberto, Dizzy Gillespie, Pat Metheny, The Swingle Singers, Gino Vannelli, Steve Vai, Antony & The Johnsons en Sezen Aksu. Afgelopen seizoenen werkte het orkest samen met onder anderen Elvis Costello, Herbie Hancock, The Brecker Brothers, John Scofield en Paquito d'Rivera. Het Metropole Orkest is vaste gast op het Holland Festival en festivals als North Sea Jazz en The Hague Jazz en stond eveneens op Pinkpop, Lowlands en Noorderslag. Het album Ivan Lins & The Metropole Orchestra (2009) werd bekroond met een Latin Grammy in de categorie ‘Best Brazilian Album’. Mendoza's arrangement van ‘Carlos’, van de cd 54 van het Metropole Orkest met John Scofield, werd in februari 2011 onderscheiden met een Grammy voor ‘Best Instrumental Arrangement’.                           

CREDITS

muziek
Markus Stockhausen
dirigent
Jules Buckley
trompet
Markus Stockhausen
klarinet
Tara Bouman
uitvoering
Metropole Orkest
productie
Metropole Orkest
productie
Holland Festival