Tentoonstelling over leven, architectuur en grafische partituren van de grootmeester.

Iannis Xenakis: Composer, Architect, Visionary

4 - 26 juni

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Iannis Xenakis was naast componist ook een begenadigd architect. Vanaf 1947 werkte hij in Parijs als assistent van architect Le Corbusier. Xenakis werd in zijn muzikale werk duidelijk beïnvloed door zijn achtergrond als architect. Hij zag zijn composities als klankbewegingen in de ruimte. De tentoonstelling Iannis Xenakis: Composer, Architect, Visionary onderzoekt de belangrijke rol die zijn schetsen en tekeningen speelden in zijn werk als componist. Te zien is een verzameling van bijna honderd documenten die tussen 1953 en 1984 tot stand kwam, waaronder handschriften, architectonische tekeningen, concepten, schetsen en grafische partituren. De tentoonstelling was eerder te zien in New York, Montreal en Los Angeles.

fotocredits:
Iannis Xenakis, Cosmic City (aerial perspective), 1963. Iannis Xenakis Archives, Bibliothèque nationale de France
Iannis Xenakis in his studio, Paris, c. early 1960s. Archival exhibition print 35 x 35 inches © Adelmann, Collection of Françoise Xenakis

Achtergrondinformatie

Een van de speerpunten van het Holland Festival 2011 is een uitgebreid programmaonderdeel gewijd aan componist en architect Iannis Xenakis, bestaande uit een tentoonstelling en vier concerten op 4 en 5 juni. De van oorsprong Griekse Xenakis (1922-2001), die in 1965 Frans staatsburger werd, geldt als een van de meest exacte van de modernistische componisten die na de Tweede Wereldoorlog furore maakte. In Athene had hij zijn ingenieursdiploma behaald en vanaf 1947 werkte Xenakis in Parijs als assistent van de beroemde architect Le Corbusier. Begin jaren 50 studeerde hij tegelijkertijd aan het Parijse Conservatoire. In zijn componeren bewoog hij zich in hoog tempo van het serialisme naar aleatoriek en componeermethoden die leunden op statistische analyses van muzikaal materiaal. Zelf sprak Xenakis vaak over zijn muziek in termen van stochastiek: deze muziek wordt niet door willekeur bepaald, maar laat uit de vele mogelijkheden een van de meest waarschijnlijke tot klinken komen.

De tentoonstelling Iannis Xenakis: componist, architect, visionair onderzoekt de belangrijke rol die schetsen en tekenen speelden in het werk van de componist. Deze tentoonstelling bestaat uit een verzameling van bijna honderd originele documenten die tussen 1953 en 1984 tot stand zijn gekomen. Te zien zijn onder meer handschriften, architectonische tekeningen, concepten, schetsen en grafische partituren. De tentoonstelling, samengesteld door Xenakis-onderzoeker Sharon Kanach en criticus Carey Lovelace, was eerder te zien in het Drawing Center in New York, het Canadian Centre for Architecture in Montreal en het Museum of Contemporary Art in Los Angeles en oogstte daar goede kritieken. Het Holland Festival presenteert de Europese première van dit project.

Biografie

De van oorsprong Griekse Iannis Xenakis (1922-2001), die in 1965 Frans staatsburger werd, geldt als een van de meest exacte van de modernistische componisten die na de Tweede Wereldoorlog furore maakte. Hij ontwikkelde al op jonge leeftijd belangstelling voor Griekse en Byzantijnse kerkmuziek, maar studeerde tussen 1940 en 1947 voor ingenieur en architect. Gedurende de Tweede Wereldoorlog maakte hij deel uit van het verzet tegen de Duitse bezetting en werd in 1945 in het gezicht verwond, gearresteerd en ter dood veroordeeld. Op het verwijt dat zijn muziek kil zou zijn heeft Xenakis eens gezegd dat in al zijn werken zijn ervaringen met het Griekse verzet zijn terechtgekomen. In 1947 emigreerde hij naar Frankrijk, waar hij werkte als assistent van de beroemde architect Le Corbusier; hij was onder meer betrokken bij het ontwerp voor het Philips-Paviljoen op de Wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Begin jaren 50 studeerde hij tegelijkertijd aan het Parijse Conservatoire, bij componisten als Arthur Honegger, Darius Milhaud en Olivier Messiaen. In zijn componeren bewoog hij zich in hoog tempo van het serialisme naar aleatoriek en componeermethoden die leunden op statistische analyses van muzikaal materiaal. Zelf sprak Xenakis vaak over zijn muziek in termen van ‘stochastiek’: deze muziek wordt niet door willekeur bepaald, maar laat uit de vele mogelijkheden een van de meest waarschijnlijke tot klinken komen. De première van Metastasis bij de Donaueschinger Musiktage in 1955 betekende zijn doorbraak naar de internationale top van de nieuwe muziek. Aan de Parijse École pratique des hautes études stichtte en leidde hij de interdisciplinaire werkgroep Équipe de Mathématique et d’Automatique Musicales. Vanaf 1972 doceerde hij ook aan de Sorbonne. Samen met Pierre Boulez richtte hij in Parijs het IRCAM op, maar trok zich later uit het instituut terug.

CREDITS

*
4 - 26 juni
curator
Sharon Kanach
curator
Carey Lovelace
productie
The Drawing Center, New York
met buitengewone medewerking van
Bibliothèque nationale de France