De god van de roes manifesteert zich in de waanzin van de filosoof.

Dionysos

De Nederlandse Opera, Wolfgang Rihm

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Friedrich Nietzsches late gedichtencyclus Dionysos-Dithyramben vormde de inspiratiebron en het uitgangspunt voor Wolfgang Rihms nieuwste muziektheaterwerk. Het stuk laat zien hoe de god van de roes zich manifesteert in de teksten van de aan waanzin en syfilis ten prooi gevallen filosoof. Zijn erotische, platonische en traumatische betrekkingen met de belangrijkste vrouwen in zijn leven krijgen vorm in muziek, beweging en beeld. Voor de visuele componenten van zijn enscenering benaderde Pierre Audi de Duitse kunstenaar Jonathan Meese, die zich in zijn werk al dikwijls met Nietzsche heeft beziggehouden. Rihm zag af van een lineaire vertelstructuur en ontwikkelde een handeling die Nietzsche en zijn laatste levensfase centraal stelt.

Biografieën

Wolfgang Rihm (1952) is een Duitse componist en pedagoog. In 1972 behaalde hij zowel zijn middelbare schooldiploma als zijn conservatoriumdiploma’s voor muziektheorie en compositie. De première van zijn vroege werk Morphonie tijdens het Donaueschingen Festival plaatste hem in 1974 gelijk in de voorste gelederen van de Europese muziekwereld. Rihms vroege werk, waarin hedendaagse technieken verweven zijn met het expressionisme van Mahler en Schönberg, werd gezien als een opstand tegen de avant-gardegeneratie van Karlheinz Stockhausen (bij wie hij in 1972–73 studeerde) en Pierre Boulez. Rihm is een veelschrijver, met honderden voltooide composities, waarvan een groot deel nog niet commercieel opgenomen is. Tot zijn belangwekkendste werken behoren onder andere de twaalf strijkkwartetten, de opera's Die Hamletmaschine(1983-1986, op tekst van Heiner Müller) en Die Eroberung von Mexico (1987-1991, gebaseerd op teksten van Antonin Artaud), meer dan twintig liedcycli, het oratorium Deus Passus (1996), het kamermuziekwerkJagden und Formen (1995-2001, de versie uit 2008 is dit jaar tijdens het Holland Festival te horen bij Sasha Waltz gelijknamige dansstuk) en een serie gerelateerde orkestwerken onder de titel Vers une symphonie fleuve. Rihm staat aan het hoofd van het Instituut voor Moderne Muziek van het conservatorium in zijn geboortestad Karlsruhe en was componist in residence bij de festivals van Luzern en Salzburg. In 2001 werd hij in Frankrijk benoemd tot ‘Officier dans l’Ordre des Arts et des Lettres’. In 2009 vond de wereldpremière van zijn monodrama Proserpina plaats in het Rokokotheater in Schwetzingen en in 2010 die van zijn operaDionysos (in regie van Pierre Audi) tijdens het Salzburg Festival. Datzelfde jaar werd hem tijdens de Biënnale van Venetië de Gouden Leeuw voor zijn levenswerk was componist toegekend. Tot de andere prestigieuze prijzen die Rihm heeft ontvangen behoren de Bach Prijs van de stad Hamburg (2000) en de Ernst von Siemens Muziek prijs (2003).

CREDITS

libretto, muziek
Wolfgang Rihm
naar
Dionysos-Dithyramben van Friedrich Nietzsche
muzikale leiding
Ingo Metzmacher
Peter Tilling
regie
Pierre Audi
decor
Jonathan Meese
kostuums
Jorge Jara
licht
Jean Kalman
dramaturgie
Klaus Bertisch
video
Martin Eidenberger
hoge sopraan
Cyndia Sieden
hoge sopraan
Sine Bundgaard
mezzosopraan
Virpi Räisänen
alt
Julia Faylenbogen
N.
Georg Nigl
'Ein Gast'/Apollon
Matthias Klink
'Die Haut'
Uli Kirsch
orkest
Nederlands Philharmonisch Orkest
koor
Cappella Amsterdam
instudering
Daniel Reuss
coproductie
De Nederlandse Opera
Holland Festival
Salzburger Festspiele
Staatsoper Unter den Linden Berlin

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR