Gewaagde theaterinterpretatie van de opera der opera’s.

Giovanni

Grzegorz Jarzyna, TR Warszawa

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Grzegorz Jarzyna vormt met Krzysztof Warlikowski het zeer succesvolle duo topregisseurs met een eigen theater in Polen. Jarzyna’s TR Warszawa heeft de reputatie verworven van een groep die open staat voor nieuwe ideeën en tegelijkertijd het goede van de traditie bewaart. Jarzyna’s spannende vertolking van Don Giovanni is hier een goed voorbeeld van. Hierin onderzoekt hij hoe sterk de mythe van Don Giovanni nog is door de muziek op de achtergrond te plaatsen. De opera wordt achter de coulissen opgevoerd, op het toneel speelt het echte verhaal, niet van Don Giovanni, maar gewoon Giovanni, een rijke playboy die de ene vrouw na de andere verslindt. Maar de passie is ver te zoeken, want Giovanni laat zich leiden door verveling en botte geilheid. Zelfs de dood doet hem niets meer.

Achtergrondinformatie

Grzegorz Jarzyna (1968) vormt met Krysztof Warlikowski het zeer succesvolle duo topregisseurs met een eigen theater in Polen. Zijn TR Warszawa heeft de reputatie verworven van een groep die open staat voor nieuwe ideeën en tegelijkertijd het goede van de traditie bewaart. Jarzyna's spannende vertolking van Don Giovanni is hier een goed voorbeeld van.
Vertrekpunt voor Giovanni zijn Mozarts opera Don Giovanni, Molières Don Juan, maar vooral de mythe van Don Juan zelf. Met groot gezelschap, muzikaal begeleid door vier musici, gaat regisseur Grzegorz Jarzyna in discussie met de mythe, en met de opera die door velen beschouwd wordt als dé opera aller tijden. Jarzyna onderzoekt wie Don Giovanni vandaag zou zijn en hoeveel kracht er van zijn mythe is overgebleven door de muziek op de achtergrond te plaatsen. De opera wordt achter de coulissen opgevoerd, op het toneel speelt het echte verhaal, niet van Don Giovanni, maar gewoon Giovanni, een rijke playboy die de ene vrouw na de andere verslindt. Maar de passie is ver te zoeken, want Giovanni laat zich leiden door verveling en botte geilheid. De voorstelling heeft een ongebruikelijke, theatrale vorm: een ontmoeting met opera, gepresenteerd door acteurs. De acteurs playbacken enkele aria’s, zingen soms mee. De regie is strak en houdt de gierende passies onder de tekst en de muziek stevig onder controle.
Jarzyna regisseerde enkele jaren geleden Mozarts Così fan tutte bij Teatr Wielki uit Poznan. Wat hem toen opviel aan de operawereld was het kunstmatige en de moeite die de zangers hebben met de theatraliteit van hun rol. Om te laten zien hoe hij het zou willen, haalde hij de opera naar het theater en werkte hij met zijn acteurs zoals je normaal met zangers zou werken. Het resultaat was een radicale anti-opera, die de emotionele spanning die opera op kan roepen in het theater wil doen herleven.
Want wat hij ontdekte was dat opera niet met behulp van vorm kon worden afgebroken, maar alleen met behulp van emoties, en met behulp van hetzelfde instrument waarmee ook het theater zelf te lijf wordt gegaan, namelijk de waarheid. “Wanneer opera-artiesten beginnen te zingen,” zegt hij, “bevinden ze zich in een andere dimensie. Ze zijn een medium, hun lichaam verandert in een medium, buitengewoon bijzonder. Ik hoop dat wij erin slagen om hun energie te combineren met de emotionele energie die voortkomt uit het vertellen van een verhaal over individuele menselijke levens. De acteurs zijn niet slechts instrumenten om mee te zingen, maar echte mensen met hun ups en downs.”

Biografieën

TR Warszawa (voorheen het Teatr Rozmaitości) is al meer dan tien jaar een van de meest bekende theaters in Polen. Het wordt beschouwd als een modern theater dat openstaat voor nieuwe ideeën, maar tegelijkertijd de grote theatertradities in ere houdt. De hoge positie van het TR op verschillende Europese ranglijsten van jonge theaters wordt bevestigd door talloze onderscheidingen die het gezelschap ten deel vielen op nationale en internationale festivals.
De kwaliteit trekt gerenommeerde regisseurs aan als Grzegorz Jarzyna (artistiek leider sinds 1998 en vanaf 2006 ook algemeen directeur), Krzysztof Warlikowski en René Pollesch, maar ook vertegenwoordigers van de jongere generatie, zoals Jan Klata. De acteurs van TR behoren tot de Europese top. In het zoeken naar een nieuwe taal voor theatrale expressie zoekt het gezelschap niet alleen naar nieuwe, eigentijdse dramateksten, maar komt het ook tot herinterpretaties van de klassieken. Het theater is tevens een kunstencentrum dat onderdak biedt aan artistieke experimenten in de meest ruime zin van het woord. Sinds 2000 werd onder de noemer Generation TR een reeks voorstellingen en presentaties gebracht op het gebied van beeldende kunst en eigentijds drama (tentoonstellingen, films, lezingen en concerten).
Nadat het succes van project TEREN WARSZAA (Terrein Warschau) in seizoen 2003-2004) leidde tot premières die voor het merendeel buiten het theater werden opgevoerd, werden in het seizoen 2004/2005 de toeschouwers uitgenodigd deel te nemen aan een nieuw project getiteld TR/PL, dat was opgezet om een dramavorm voor het Polen van nu te vinden. Een van de recente projecten van het theater is een coproductie met de Berlijnse Schaubühne am Lehniner Platz van No Matter How Hard We Tried van Dorota Masłowska, geregisseerd door Grzegorz Jarzyna.

Grzegorz Jarzyna (1968, Chorzow) studeerde onder meer filosofie en regie en is sinds 1998 artistiek leider van TR Warszawa (het voormalige Teatr Rozmaitości). Hij heeft hier radicale interpretaties gemaakt van het klassieke repertoire, bewerkingen van beroemde Europese romans als Doktor Faustus van Thomas Mann en De Idioot van Dostojevski, en ensceneringen van spraakmakende nieuwe stukken als Sarah Kane's 4.48 Psychosis. De laatste jaren kenmerkt zijn stijl zich meer en meer door het mengen van genres. Zijn 2007: Macbeth was een bijna cinematografische productie die zich afspeelde op meerdere sets (op locatie), en in Giovanni mengt hij theater met opera.
Jarzyna's internationale roem neemt snel toe. Zijn producties zijn te zien geweest in Moskou, Sint-Petersburg, München, Wenen, Stockholm, Londen, Dublin, Toronto en New York. In juni 2008 was zijn Macbeth te zien op een speciaal gebouwd podium onder de Brooklyn Bridge in New York en in dezelfde zomer speelde zijn 4.48 Psychosis op het Edinburgh International Festival. Voor de Poolse televisie regisseerde hij onder meer History, naar Witold Gombrowicz, en de tv-versie van 2007: Macbeth. In 2009 regisseerde hij een spannende, prachtig geacteerde versie van Prokofjev’s opera The Gambler, en toerde met T.E.O.R.E.M.A.T , een filmische adaptatie met sterke soundtrack van de cultfilm Teorema uit 1968 van Pier Paul Pasolini.
Ook is hij actief als schrijver en bewerker. Zo heeft hij een modern drama geschreven gebaseerd op de Medeamythe, en het libretto voor Zygmunt Krauze's opera Iwona, Princess of Burgundy.
In 2007 ontving hij de Nestroy Preis, de felbegeerde Weense theaterprijs, voor zijn enscenering van Medea bij het Burgtheater in Wenen.

CREDITS

gebaseerd op
Don Giovanni (Mozart/Da Ponte) Don Juan (Molière)
regie
Grzegorz Jarzyna
muziek
Jacek Grudzień
toneelbeeld
Magdalena Maciejewska
kostuumontwerp
Wojciech Dziedzic
lichtontwerp
Jacqueline Sobiszewski
video
Bartek Macias
choreografie
Maćko Prusak
geluid
Piotr Domiński
cast
Andrzej Chyra
cast
Cezary Kosiński
cast
Danuta Stenka
cast
Agata Buzek
cast
Remigiusz Łukomski
cast
Roma Gąsiorowska
cast
Eryk Lubos
cast
Tomasz Tyndyk
cast
Zygmunt Malanowicz
cast
Stanisław Sparażyński
cast
Piotr Głowacki
cast
Piotr Rogucki
1e viool
Violetta Szopa-Tomczyk
2e viool
Małgorzata Feldgebel
altviool
Artur Łuczak
violoncello
Justyna Rekść-Raubo
De voorstelling bevat een opname van
Teatr Wielki – Polish National Opera Orchestra conducted by Lukasz Borowicz
productie
TR Warszawa