Griekse liefdesliederen van Calliope Tsoupaki en de liefdesgedichten van de Griekse dichter Konstantínos Kaváfis.

Calliope Tsoupaki’s Greek Love Songs

Egidius Kwartet, Rotterdam philharmonic brass, soloists

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Griekse in Nederland woonachtige componiste Calliope Tsoupaki komt dit jaar naar het Holland Festival met een programma vol Griekse liefdesliederen. In 2008 was zij ook al vertegenwoordigd op het festival met de wereldpremiere van haar Lucas Passie. Oorspronkelijk schreef Tsoupaki de liederen voor de Griekse zangeres Nena Vanetsanou met pianobegeleiding. De componiste heeft ze nu herschreven voor het Egidius Kwartet - met als gast Marcel Beekman - en Rotterdam philharmonic brass soloists, en er speciaal voor dit programma nog enkele composities aan toegevoegd die zijn gebaseerd op de liefdesgedichten van de Griekse dichter Konstantínos Kaváfis uit Alexandrië. Deze worden voorgedragen door dichter Ramsey Nasr.

Biografieën

Calliope Tsoupaki (1963) is een Nederlands-Griekse componiste. Zij werd geboren in Piraeus, Griekenland maar woont en werkt al twee decennia hoofdzakelijk in Amsterdam. Tsoupaki studeerde piano en muziektheorie aan het Hellinikon Conservatorium in Athene en compositie bij Yannis Ioanithis. Zij heeft zomercursussen gevolgd bij Iannis Xenakis, Olivier Messiaen en Pierre Boulez en deelgenomen aan de Internationale Ferienkurse in Darmstadt in 1984 en 1986, waar zij Morton Feldman ontmoette. Van 1988 tot 1992 studeerde zij compositie bij Louis Andriessen en elektronische muziek bij Gilius van Bergeijk aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. In 1993 kreeg ze een beurs voor een verblijf van drie maanden in Boedapest van de stichting Pepinières.
Tsoupaki heeft voor diverse musici en ensembles gecomponeerd, zoals het Nederlands Saxofoonkwartet, Orkest De Volharding, Nederlands Blazers Ensemble, Xenakis Ensemble, Nieuw Ensemble, Greek Metropolitan Choir en Asko|Schönberg. Veel van haar werken zijn in opdracht geschreven van onder meer de Griekse omroep, VARA Matinee en het Fonds voor de Scheppende Toonkunst. Tijdens de Internationale Gaudeamus Muziekweek in 1991 en 1993 werden composities van haar uitgevoerd evenals op het Festival Nieuwe Muziek in Middelburg (1990, 1992), Malta International Arts Festival (1991), Focus Festival in New York, The Other Minds Festival in San Francisco, Recorder Symposium Calw in Duitsland en tijdens verschillende edities van het Holland Festival. In 1996 werd haar compositie Sappho's tears (1990) geselecteerd tijdens het 43e International Rostrum of Composers gehouden in Parijs. Haar kameropera Vita Nova ging in 2004 in première in het Korzo Theater te Den Haag en haar Lucas Passie tijdens het Holland Festival in 2008.

Het Egidius Kwartet werd opgericht in 1995 door vier leden van Ton Koopmans Amsterdam Baroque Choir, te weten Peter de Groot (altus), Otto Bouwknegt (tenor), Hans Wijers (bariton) en Donald Bentvelsen (bas). Het kwartet is genoemd naar Egidius, een elegische figuur uit een van de Middelnederlandse gedichten in het zogenaamde Gruythuyse Manuscript. In de loop der jaren hebben de Egidiuszangers samengewerkt met onder anderen Ton Koopman, Johannette Zomer, Arthur Schoonderwoerd, Camerata Trajectina, Brisk Recorder Quartet Amsterdam, Combattimento Consort, Rotterdams Philharmonisch Orkest en Nederlands Blazers Ensemble. Het kwartet zong vele malen in de Oude Muziek Festivals van Utrecht en Vlaanderen en in het Netwerk Oude Muziek. Egidius verzorgde tevens regelmatig optredens in de grote vaderlandse concertzalen en op podia van festivals in onder meer Parijs, Saintes, Ambronay, Amiens, Innsbruck, Wenen, Berlijn, Valencia, Montserrat en Dubrovnik.
De Frans-Vlaamse polyfonie, zoals die floreerde onder het patronaat van de Habsburgers, vormt de kern van het repertoire; daarnaast wil het kwartet een ambassadeursfunctie vervullen voor eigentijdse muziek uit eigen land. Zo bestaat er al jaren een bijzondere relatie met componist Daan Manneke en schreven onder anderen Calliope Tsoupaki, Joop Voorn en de Belg Walter Hus stukken voor het kwartet. Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan schreef Bart Visman voor het kwartet en de sopraan Claron McFadden een madrigalencyclus op teksten van Leo Vroman. Naast zestiende-eeuwse en hedendaagse Nederlandse repertoire zingt het kwartet ook werken van bijvoorbeeld Schubert, Weill, Lully en Purcell. Met Cobla La Principal d'Amsterdam zong het kwartet moderne arrangementen van de beroemde cantigas uit het 13e eeuwse Llibre Vermell. Na twee jaar voorbereiding start het Egidius Kwartet in 2010 met de ambitieuze reconstructie in klank van de zogenoemde Leidse Koorboeken die in de 16de eeuw voor de Pieterskerk in Leiden werden samengesteld.

Ben van Dijk heeft gestudeerd aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en ontving het Solo Diploma cum laude voor bastrombone in 1980. In 1976 werd hij bastrombonist bij het Radio Filharmonisch Orkest, waar hij 23 jaar heeft gespeeld. Sinds 1998 is Ben als bastrombonist verbonden aan het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Als docent is hij verbonden aan het Rotterdams Conservatorium.
De afgelopen jaren heeft Ben vele recitals en masterclasses gegeven in o.a. de Verenigde Staten, Japan, Korea, Spanje, Duitsland, Hongarije, Engeland, Noorwegen, Griekenland, Italië en Zweden.
In 2000 kwam Bens eerst solo-cd Nana uit. Van deze cd zijn inmiddels meer dan 3000 exemplaren verkocht. In 2003 verscheen zijn cd First Song en in 2006 Melody, de laatste bevat transcripties van negentien klassieke highlights bewerkt voor bastrombonesolo met orgelbegeleiding.
2004 is het jaar waarin Ben zijn methode voor bas/tenortrombone “Ben’s Basic” heeft uitgebracht.
De ITA Award, de meest prestigieuze prijs van de International Trombone Association, is sinds 1972 een onderscheiding die alleen de meest uitzonderlijke trombonisten ten deel valt, zoals de legendarische jazztrombonist J.J. Johnson en Christian Lindberg, ’s werelds meest vooraanstaande solotrombonist. In 2003 ging de ITA Award naar Ben van Dijk, hij is de eerste Nederlander die ooit deze prijs won.
Ben speelt exclusief op instrumenten van Max & Heinrich Thein.

André Heuvelman combineert theater met muziek, en muziek met theater. De trompet is zijn instrument, maar zijn boodschap is breder: ik perform dus ik ben.
Heuvelman is solotrompettist van het Rotterdams Philharmonisch Orkest en lid van het Nederlands Blazers Ensemble. Hij heeft internationaal opgetreden met meerdere andere instrumentalisten en orkesten, speelde een rol in de opera A King Riding van Klaas de Vries, en heeft in de afgelopen jaren verschillende producties geëntameerd waar hij zijn niet te beteugelen creatieve energie in kwijt kan.
André Heuvelman geeft regelmatig masterclasses en hij geeft les aan het Rotterdams conservatorium Codarts. Aan dat instituut betreedt hij steeds weer het spanningsveld tussen zijn eigen aanpak en de regels en de vooringenomen ideeën van jonge musici over hoe een leven in de muziek eruit ziet. André vindt dat er meer is dan het spelen van de noten: oneindige nieuwsgierigheid en gedrevenheid om te communiceren zijn voorwaarden voor een carrière op het podium.

Pierre Volders werd geboren te Breda. Op zes-jarige leeftijd werd hij lid van de plaatselijke muziekvereniging waar hij zijn eerste muzieklessen op euphonium kreeg van Michael Woldinga. Zes jaar later stapte hij over op trombone.
Na de middelbare school werd hij aangenomen op het Rotterdams Conservatorium. Hij studeerde trombone bij George Wiegel. Hij volgde masterclasses bij Michel Becquet, Victor Sumerkin, Bart van Lier en Philip Jones. Pierre was een van de oprichters van het Rotterdams Trombone Kwartet, het latere Nieuw Trombone Collectief.
Tijdens zijn conservatoriumtijd werd Pierre aangesteld als eerste trombonist bij het Nederlands Ballet Orkest. Precies twee jaar later werd hij benoemd tot solotrombonist bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Hij is ook lid van het Nieuw Trombone Collectief en de Rotterdam Philharmonic Brass Ensemble. Tevens is hij een van de vier officiële “Stadsblazers der stad Rotterdam”. Verder speelt hij in het World Orchestra for Peace. In 1998 studeerde Pierre cum laude af aan het Rotterdams Conservatorium en werd in dat jaar ook benoemd tot hoofdvakdocent trombone aan dit conservatorium.
Pierre studeerde directie bij Arie van Beek, Jaap Koops en Jos van de Sijde. In 1999 behaalde hij zijn masterdiploma in samenwerking met de Marinierskapel der Koninklijke Marine.

De tenor Marcel Beekman is een veelgevraagd solist in zowel het barokke en klassieke, als het hedendaagse concert- en operarepertoire.
Zijn concertrepertoire bestaat onder meer uit de vocale werken van Johann Sebastian Bach, solo-motetten voor haute-contre van François Couperin, de grote oratoria van Händel, Haydn, Mozart, Mendelssohn, Rossini, Orff, Honneger en Stravinsky, maar ook uit minder gangbare werken van Frank Martin, Benjamin Britten en Peter Maxwell Davies tot aan composities van Peter Schat, Claude Vivier en John Cage.
Op het operatoneel was hij tot dusver te horen en te zien in opera’s van Claudio Monteverdi, Jean Philippe Rameau, Heinrich Ignaz von Biber, Christoph Willibald von Gluck en Kurt Weill en in Een seizoen in de hel, een muziekdramatisch vierluik van Roderik de Man, Theo Abazis, Barbara Woof en Paul Bruinen. Marcel Beekman zong ook Herinnering aan het Taipingmeer van Xu Shuya en de titelrol in Willem Breukers Jona.
Marcel Beekman bracht veel nieuw werk in première, deels speciaal voor hem geschreven, van componisten zoals Elmer Schönberger, Roderik de Man, Martijn Padding, Jacques Bank, António Chagas Rosa, Myriam Marbe en Jeff Hamburg.
Tijdens het Holland Festival zong Beekman in Nicholas Obouchovs Le troisième et dernier testament (HF2006), Calliope Tsoupaki’s Lucas Passie (HF2008) en Louis Andriessens La Commedia (HF2008, debuutrol bij De Nederlandse Opera).

De Nederlandse trompettist Ad van Zon werd in 1952 in Heerewaarden geboren. Toen hij zeven jaar oud was begon hij met trompetspelen en startte drie jaar later met lessen bij Willem van der Vliet, toentertijd een student aan het Utrechts Conservatorium. In 1967 gingen Van der Vliet, die zijn studie inmiddels had afgerond, en Van Zon samen naar het Conservatorium van Amsterdam, waar ze les kregen van Marinus Komst, de solotrompettist van het Koninklijk Concertgebouworkest. Gedurende zijn studie werd Van Zon op zijn zestiende eerste trompettist van het Nationaal Jeugdorkest, twee jaar later eerste trompettist van het Wereld Jeugdorkest, en nog twee jaar later, op zijn twintigste, remplaçant bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest. In 1974, een jaar na zijn afstuderen, sloot hij zijn periode bij het Nationaal Jeugdorkest af met een solotournee door Nederland, Polen en Oostenrijk met het trompetconcert van Haydn. In datzelfde jaar werd hij aangenomen als trompettist algemene dienst bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest en begon hij met het Nederlands Koperquintet, waarmee hij gedurende 20 jaar vele optredens gaf in binnen- en buitenland, onder meer in Canada, Amerika, Engeland, de Nederlandse Antillen en Indonesië. In 1983 werd hij gevraagd om solotrompettist van het Rotterdams Philharmonisch Orkest te worden, een functie die hij nog altijd bekleedt, en eveneens in dat jaar werd hij aangesteld als hoofddocent trompet aan het Rotterdams Conservatorium. In 1985 werd het Nederlands Koperquintet gevraagd om als ensemble les te geven aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag.

CREDITS

muziek
Calliope Tsoupaki
uitgevoerd door
Egidius Kwartet
altus
Peter de Groot
tenor
Marcel Beekman
bariton
Hans Wijers
bas
Donald Bentvelsen
uitgevoerd door
Rotterdam philharmonic brass soloists
trombone
Ben van Dijk
trompet
André Heuvelman
trombone
Pierre Volders
trompet
Ad van Zon
verteller
Ramsey Nasr
mise-en-espace
PierreAudi
productie
Holland Festival