Holland Festival 2010 opent met een eerbetoon aan de Stem van de Arabische wereld, gezongen door een nieuwe jonge ster.

Amal Maher. A tribute to Oum Kalthoum

Selim Sahab’s Orchestra

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Het Holland Festival 2010 opent in Koninklijk Theater Carré met een eerbetoon aan een van de grootste zangeressen van de twintigste eeuw: Oum Kalthoum. De klassieke Arabische liederen van Kalthoum worden vertolkt door de jonge zangeres Amal Maher, begeleid door Selim Sahab’s Orchestra. Oum Kalthoum, de Stem van de Arabische wereld, was wereldberoemd om haar reusachtige bereik en ongebreidelde kracht. Haar liederen behandelen universele thema’s als liefde en verlangen, verlies en verdriet. Omar Sharif zei over haar: ‘Elke morgen wordt zij opnieuw geboren in de harten van 120 miljoen mensen. In het Oosten zou een dag zonder Oum Kalthoum geen kleur hebben.’

Achtergrondinformatie

Op dinsdag 1 juni opent het Holland Festival 2010 met een eerbetoon aan één van de grote zangeressen van de twintigste eeuw: Oum Kalthoum. In het Koninklijk Theater Carré zal haar werk worden uitgevoerd door het Nationale Arabische Muziek Ensemble van de Opera van Caïro onder leiding van dirigent Selim Sahab, en gezongen door de jonge Egyptische zangeres Amal Maher, die opgroeide met de muziek van Oum Kalthoum – zoals talloze generaties voor haar. Zonder enige twijfel of overdrijving is Oum Kalthoum de beroemdste en meest geliefde zangeres in de hele Arabische wereld, zoals haar vele bijnamen getuigen: men noemt haar bijvoorbeeld de Stem van de Arabische wereld of ‘Kawkab al-Sharq’, de Ster van het Oosten. Een bekende en veelzeggende uitspraak over haar komt van acteur Omar Sharif: ‘Elke morgen wordt zij opnieuw geboren in de harten van 120 miljoen mensen. In het Oosten zou een dag zonder Oum Kalthoum geen kleur hebben.’
Oum Kalthoum (in het Frans doorgaans Oum Kalsoum) werd geboren in Tamayya z-Zahira, een kleine plaats in El Senbellawein in de Nijldelta, en overleed op 3 februari 1975 in Caïro. Haar geboortedatum is onderwerp van discussie, aangezien geboorteregistratie in die periode niet algemeen verbreid was; de geopperde schattingen lopen uiteen van 31 december 1898 tot 31 december 1904, met 4 mei 1904 als veelgehoorde suggestie. Haar hele leven lang werd Oum Kalthoum geplaagd door gezondheidsproblemen, onder meer met haar nieren. Gedurende haar laatste jaren moesten concerten om die reden soms worden uitgesteld, maar zij bleef altijd muziek maken, zelfs nadat ze in december 1972 flauwviel op het podium. Hoewel ze het jaar erop nog wel de studio-opnames van een nieuwe compositie voltooide, moest de bijbehorende concerttour worden afgelast, en na een ernstige terugval in januari 1975 overleed Oum Kalthoum twee weken later.
Van jongs af aan toonde Oum Kalthoum zich een uitzonderlijk zangtalent, dat weliswaar niet onopgemerkt bleef – al in de jaren 20 behoorde zij tot grote stemmen van Caïro –, hoewel de carrière die haar wereldfaam zou brengen pas in de loop van de jaren ‘30 werkelijke op stoom kwam, onder meer door een grootscheepse tour door het hele Midden-Oosten. Ze trad overal in de regio op, evenals later in Frankrijk en de Verenigde Staten, en vanaf 1935 acteerde zij ook in films. De jaren ‘40 en ‘50 worden wel de Gouden Eeuw van Oum Kalthoum genoemd, maar ook vijfendertig jaar na haar dood verkopen haar albums nog altijd beter dan die van wie ook in het Arabische taalgebied. Haar liederen behandelen doorgaans universele thema's als liefde en verlangen, verlies en verdriet, en zijn van een epische lengte: een typisch concert van Oum Kalthoum in haar hoogtijdagen had een programma van twee of drie liederen en duurde niettemin drie of vier uur. Oum Kalthoums zangstijl wordt door velen geïmiteerd, met name haar volle en diepe klank in het lage altregister, maar de Stem van Egypte, met zijn reusachtige bereik, zijden souplesse en orkaankracht, blijft ongeëvenaard. Met een zangcarrière die ruim een halve eeuw omspande, heeft zij voor altijd haar stempel gedrukt op de Arabische muziek. Dit eerbetoon ging op 2 juli 2009 met groot succes in première als opening van het Beitteddine Festival in Libanon, in het bijzijn van de toenmalige premier Fouad Siniora en president Michel Suleiman van Libanon en andere hoogwaardigheidsbekleders. Een glansrol was weggelegd voor de jonge Amal Maher, die de ondankbare taak om Oum Kalthoum te doen vergeten met verve verrichtte. Een jaar later brengt het Holland Festival deze Arabische productie voor het eerst naar het Westen.

Biografieën

Amal Maher is een Egyptische zangeres. Ze begon haar zangcarrière op jonge leeftijd, nadat ze in contact was gebracht met musicus en componist Ammar Al Shirayi. Ze brak door naar een groot publiek toen ze met behulp van haar echtgenoot, Mohammed Dia’, een nummer en een begeleidende muziekvideo opnam, getiteld Argouk Oulli (Eih Beinak We Beinha). Het nummer werd een groot succes.
Sinds enige jaren is ze verbonden aan de Opera van Caïro. Met een knipoog naar de legendarische Oum Kalthoum wordt zij wel de ‘nieuwe stem van Caïro’ genoemd, en de overeenkomst tussen beide stemmen is inderdaad opvallend. Ze wordt gezien als een van de meest getalenteerde zangeressen van haar generatie en degene die bij uitstek over het talent en het vermogen beschikt om de erfenis van Oum Kalthoum te doen herleven. Tijdens het Beiteddine Festival in Libanon in 2009 vertolkte zij de hoofdrol in een bejubeld programma ter ere van Oum Kalthoum, begeleid door Selim Sahab’s Orchestra, eveneens verbonden aan de Opera van Caïro. De kern van haar repertoire bestaat uit muziek uit het rijke Arabische cultuurgoed, zoals het werk van Oum Kalthoum. Maar tegenwoordig zingt Amal Maher ook liederen die ze zelf heeft geschreven. Zij heeft talloze malen haar opwachting gemaakt in televisieseries en op festivals, waar ze steevast een groot publiek trekt.

Dirigent Selim Sahab is artistiek leider van de Opera van Caïro. Hij werd in 1941 geboren in Palestina en heeft nu het Egyptische staatsburgerschap. Hij behaalde in 1971 zijn bachelordiploma koordirectie aan het Jnesen Instituut, en in 1976 zijn diploma directie voor symfonieorkest aan het Tsjaikovsky Conservatorium in Moskou. In 1980 richtte hij in Libanon het Beiroet Arabische Muziek Ensemble op. Het ensemble trad op in onder meer Damascus, Amman, Tunis, Parijs en Londen. Van 1980 tot 1988 was hij leider van het koor van de American University of Beirut, en in 1987 en 1988 doceerde hij muzieknotatie, muzikale vaardigheden en muziektheorie aan diezelfde universiteit. Daarna was hij tot 1990 docent op het gebied van de geschiedenis en de theorie van Arabische muziek aan het Hoger Instituut voor Arabische Muziek in Caïro. In diezelfde periode richtte hij samen met dr. Ratiba El-Hefny het Nationale Orkest voor Arabische Muziek van de Opera van Caïro op. Veertig dagen na zijn oprichting won het orkest de gouden medaille tijdens het Babel Internationale Muziek Festival in 1989. Het orkest heeft opgetreden tijdens het Festival de Carthage in Tunis en tijdens de Nationale Onafhankelijkheidsdag van Koeweit in maart 1990. Tijdens het Beiteddine Festival in Beiroet in 2009 dirigeerde Sahab zijn orkest tijdens een bejubeld programma ter ere van Oum Kalthoum. Hij is tevens oprichter van het Kinderkoor van de Opera van Caïro, dat bestaat uit tweehonderd kinderen en ook op andere manieren maakt hij zich sterk voor Arabische muziek, onder meer met een talentenprogramma en door seminars en conferenties te organiseren met het doel het bewustzijn van dit cultuurgoed bij het publiek te vergroten.

CREDITS

zang
Amal Maher
muzikale leiding
Selim Sahab
orkest
Selim Sahab’s Orchestra
scenografie
Fadi Yeni Turk
productie
Beiteddine Festival
productie
Holland Festival