Nieuwe, Nederlandstalige opera van Rob Zuidam naar de tragedie van Joost van den Vondel.

Adam in ballingschap

De Nederlandse Opera

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Nadat Lucifer uit de hemel is verbannen, weet hij Adam en Eva met een list uit het paradijs te verdrijven. Volgens componist Rob Zuidam is dat maar goed ook, omdat anders nooit het menselijk bewustzijn en de beschaving zouden zijn ontstaan. Geïnspireerd op Joost van den Vondels gelijknamige tragedie uit 1664 schrijft hij nu een nieuwe, Nederlandstalige opera. De muzikale leiding is in handen van nieuwe-muziekspecialist Reinbert de Leeuw. De regie is van Guy Cassiers, onder meer bekend van zijn multimediale Proustensceneringen bij het Ro Theater. Thomas Oliemans zingt de titelrol, terwijl de Amerikaans-Nederlandse sopraan Claron McFadden de rol van Eva voor haar rekening neemt.

trailer op YouTube

Achtergrondinformatie

In zijn vierde opera gebruikt de componist Rob Zuidam voor het eerst een tekst in zijn moedertaal. Dat hij een zo muzikale taal heeft gekozen als die in Vondels ‘toneelstuk aller toneelstukken’, levert een spannende wisselwerking voor tekst en muziek. Zuidams keuze werd ingegeven door de wens zich ditmaal door de theatrale fantasie van een ander te laten leiden. Als het centrale thema van de geschiedenis van de verdrijving van Adam en Eva uit het paradijs wordt meestal de vraag naar de herkomst van het kwaad beschouwd; Zuidam wil deze geschiedenis echter meer als een parabel over de geboorte van het menselijke bewustzijn vertellen. De hoofdrol is hierbij aan Eva toebedacht, die wij, waar het gaat om de menselijke beschaving, dankbaar mogen zijn dat zij in de appel heeft gebeten. Een nieuw aspect in Zuidams theatercomposities is de belangrijke rol van het koor als ‘rey van wachtengelen’.

 

Synopsis
De handeling speelt zich af in het Paradijs. God heeft Adam en Eva daar geplaatst en in de echt verbonden. Ze mogen alle vruchten eten, behalve die van de boom van de kennis van goed en kwaad. Op overtreding van het verbod staat de doodstraf. De slang, de listigste van alle dieren en door de satan bezeten, verleidt Eva tot het eten van de verboden vrucht; zij haalt op haar beurt haar man daartoe over. Dan merken beiden ineens dat ze naakt zijn, want ze hebben hun onschuld verloren. Ze vlechten schortjes van vijgenbladen om hun schaamte te bedekken. De Allerhoogste roept hen ter verantwoording, waarop beiden de schuld proberen af te schuiven: Adam op Eva, Eva op de slang. God straft beiden met verbanning uit het Paradijs.

Biografieën

Rob Zuidam (Gouda 1964) studeerde van 1984 tot 1989 compositie bij Philippe Boesmans en Klaas de Vries aan het Rotterdams Conservatorium. In 1989 was hij Composition Fellow bij het Tanglewood Music Center in Massachussets, waar hij studeerde bij Lukas Foss en Oliver Knussen. Hij werd er onderscheiden met de Koussevitzky Composition Prize voor zijn stuk Fishbone en ontving een Leonard Bernstein Scholarship die hem in staat stelde om in 1990 terug te keren. In 1999 verbleef hij met financiële ondersteuning van de Velmans Foundation enige tijd in Tanglewood als ‘artist in residence’. Zijn werk werd onder meer uitgevoerd door het Residentie Orkest, Koninklijk Concertgebouworkest, het Duitse Ensemble Modern, London Sinfonietta, Asko|Schönberg, en het Nederlands Kamerkoor, onder leiding van dirigenten als Reinbert de Leeuw, Oliver Knussen, Ingo Metzmacher, Peter Ruzicka, Stefan Asbury en Richard Dufallo.

 

Het zwaartepunt in het oeuvre van Zuidam ligt bij de vocale muziek. Tot zijn meest gespeelde werken behoren de McGonagall-Lieder (1997-2000) voor coloratuursopraan en ensemble, Nella Città Dolente (1998) voor vocaal octet, en Calligramme/il pleut (1991) voor twee vrouwenstemmen a capella. In 1991 werd Zuidam door Hans Werner Henze uitgenodigd om een avondvullende opera te maken voor de Münchener Biennale für Neues Musiktheater. Dit resulteerde in Freeze, een opera gebaseerd op het levensverhaal van Patricia Hearst, die in 1994 gerealiseerd werd in coproductie met het Holland Festival en het Staatstheater Braunschweig. Een tweede opera, Rage d'Amours, ontstond in opdracht van het Boston Symphony Orchestra en ging in 2003 in première in Tanglewood en in 2005 was deze opera tijdens het Holland Festival te zien.


Guy Cassiers
 (1960) studeert aanvankelijk grafiek en die beeldende vorming zal cruciaal blijken voor zijn ontwikkeling als theatermaker. Hij leidt vijf jaar het Gentse jeugdtheater Oud Huis Stekelbees, is vervolgens acht jaar lang artistiek leider van het ro theater in Rotterdam tot hij in 2006 artistiek leider wordt van Toneelhuis.
Doorheen dit parcours heeft Guy Cassiers een geheel eigen theatertaal ontwikkeld waarbij de technologie een onverwachte verdieping van emoties uitlokt. Die fascinatie voor technologie combineert hij met een passie voor literatuur. Hoogtepunten zijn alvast Bezonken rood (2004) naar de roman van Jeroen Brouwers en de vierdelige Proust-cyclus (2002-2004).

Na Onegin (naar de roman van Poesjkin en zijn debuut bij Toneelhuis) vat Cassiers in het seizoen 2006-2007 zijn Triptiek van de macht aan met deel één, Mefisto for ever. Het drieluik schetst de complexe relaties tussen kunst, politiek en macht. Deel twee en drie, Wolfskers  en Atropa. De wraak van de vrede, volgen in het seizoen 2007-2008. Samen met het hele makersensemble van Toneelhuis zet Guy Cassiers intussen Een geschiedenis van de wereld in 10 ½ hoofdstuk op, een boeiende parcoursvoorstelling doorheen het Bourlatheater. Even later creëert Cassiers met het spelerscollectief Olympique Dramatique de erg gesmaakte voorstelling 
De geruchten.
Triptiek van de macht kan inmiddels rekenen op ruime internationale belangstelling en is in Vlaanderen nog te zien in Antwerpen en Brussel. In de luwte van die tournee werkt Guy Cassiers samen met componist Kris Defoort aan een nieuw operaproject, House of the Sleeping Beauties.

CREDITS

uitgevoerd door
De Nederlandse Opera
opera naar
Joost van den Vondel
muziek
Rob Zuidam
muzikale leiding
Reinbert de Leeuw
regie
Guy Cassiers
solist
Thomas Oliemans
solist
Claron McFadden
uitgevoerd door
Radio Kamer Filharmonie
uitgevoerd door
Vocaal ensemble
video
Arjen Klerkx
kostuums
Tim van Steenbergen
licht
Enrico Bagnoli
dramaturgie
Corien Baart
solist
Jeroen de Vaal
solist
Roger Smeets
solist
Huub Claessens
solist
Lenneke Ruiten
solist
Maarten Engeltjes
solist
Helena Rasker
solist
Harry Peeters
solist
Martin Wright