Louis Andriessens magnum opus over de wisselwerking tussen geest en materie.

De Materie

Asko Ensemble & Schönberg Ensemble

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Dit concert maakt deel uit van de serie Tijdgenoten van het Concertgebouw.

Het magnum opus van Louis Andriessen wordt onder leiding van Reinbert de Leeuw voor het eerst sinds vijftien jaar integraal in Nederland uitgevoerd. In De Materie onderzoekt Andriessen, hiertoe uitgedaagd door de filosofie van Karl Marx, de wisselwerking tussen geest en materie. Voor de vier delen van het werk koos hij vier beslissende momenten uit de Nederlandse cultuurgeschiedenis: het Plakkaat van Verlatinghe; het zevende visioen van de 13e-eeuwse mystica Hadewijch; de abstracte schilderkunst van Mondriaan, compleet met een swingende boogie-woogie; en laat 19e-eeuwse teksten over liefde, dood en wetenschap van onder meer Tachtigers-dichter Willem Kloos. In muzikaal opzicht zit het werk vol verwijzingen naar oude muzikale vormen en technieken, die telkens op eigentijdse wijze worden verwerkt.

Achtergrondinformatie

Het verenigde Asko Ensemble en Schönberg Ensemble geeft voor het eerst sinds vijftien jaar een integrale uitvoering van De Materie van Louis Andriessen. Andriessen gaat in zijn vierdelige magnum opus in op de verhouding tussen (muzikale) geest en materie. Het is zowel een eerbetoon als commentaar op het verleden: we vinden oude muzikale vormen en technieken zoals de cantus firmus, de passacaglia en de pavane; de toccata van deel één van De Materie is zelfs letterlijk gehamerd. Deze agressieve en machinale klanken worden opgevolgd door het mystieke Hadewijch. In De Stijl staat de abstracte schilderkunst van Mondriaan centraal. Diens voorliefde voor dansmuziek komt tot uiting in een swingende boogie-woogie, een dans die Mondriaan ook voor enkele titels van zijn schilderijen gebruikte. Het afsluitende vierde deel, net als de opening genaamd De Materie, gaat over liefde, dood en wetenschap en behandelt teksten van Madame Curie en dichter Willem Kloos.

Biografie

Louis Andriessen (Utrecht, 1939) studeerde compositie bij zijn vader, Hendrik Andriessen, aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, en later bij Luciano Berio in Milaan en in Berlijn. Eind jaren vijftig maakte hij zijn debuut als componist. In 1969 was hij co-auteur van de opera Reconstructie. In de jaren zeventig schreef Andriessen politieke werken, zoals Volkslied (1971) en Workers Union (1975). In 1972 richtte hij het blaasorkest De Volharding op, waarvoor hij ook componeerde.

Van 1973 tot 1976 ontstond De Staat, voor vier vrouwenstemmen en groot ensemble, gevolgd door andere composities voor groot ensemble: Mausoleum (1979), De Tijd (1981) en De Snelheid (1983). Tot Andriessens oeuvre behoren ook elektronische muziek, filmmuziek, toneelmuziek en muziektheater.

Met filmer Peter Greenaway maakte Andriessen de tv-film M is for man, Music and Mozart en de operas Rosa (1994) en Writing to Vermeer (1999). Deze herfst ging Inanna in première, een samenwerking met filmer Hal Hartley en toneelgroep ZT Hollandia. Andriessen werd onder meer onderscheiden met de Matthijs Vermeulenprijs (tweemaal, in 1977 en in 1992) en de 3M-prijs (1993). Naast het componeren geeft hij sinds 1978 les aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en was hij in 1997 bijzonder hoogleraar kunst en cultuur aan de Katholieke Universiteit Nijmegen.

CREDITS

muziek
Louis Andriessen
dirigent
Reinbert de Leeuw
sopraan
Valdine Anderson
spreekstem
Beppie Blankert, Marlies Heuer
tenor
Christopher Gillett
uitgevoerd door
Asko Ensemble, Schönberg Ensemble en Vocaal Ensemble
coproductie
Concertgebouw, Asko Ensemble & Schönberg Ensemble