Het Nationale Ballet danst een speciaal jubileumprogramma met werken van drie Amerikaanse choreografen.

Forsythe Morris Fonte

Het Nationale Ballet

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Voor het jarige Holland Festival stelde Het Nationale Ballet een bijzonder jubileumprogramma samen, met werken van louter Amerikaanse choreografen. Mark Morris is in de Verenigde Staten één van de meest gevraagde choreografen. Hij brengt Sandpaper Ballet, een levendig ballet op bekende Hollywoodsongs uit de jaren veertig en vijftig. Een oude bekende van Het Nationale Ballet is William Forsythe, het enfant terrible onder de choreografen. Van hem is de Nederlandse première Steptext op een – bewerkte – partita van Bach. Het derde werk in dit programma is een wereldpremière van Nicolo Fonte, een nog jonge, veelbelovende choreograaf. Zijn eerste werk maakte hij voor het Compañía Nacional de Danza van Nacho Duato, waar hij ook jaren als danser aan verbonden was.

Achtergrondinformatie

Mark Morris, Sandpaper Ballet(1999) Mark Morris’ Sandpaper Ballet was zowel in de Verenigde Staten als in Londen een enorme hit. Morris, die van 1988 tot 1991 het dansgezelschap van de Brusselse Muntschouwburg leidde, is momenteel een van de meest gevraagde choreografen in de Verenigde Staten. Het Nationale Ballet danst nu voor het eerst een werk van hem, terwijl zijn eigen gezelschap, de Mark Morris Dance Company, tegelijkertijd in het kader van het Holland Festival in Koninklijk Theater Carré is te zien. Sandpaper Ballet is een levendig, licht en ongelooflijk muzikaal werk voor 25 dansers op bekende Hollywood-songs van Leroy Anderson. Modeontwerper Isaac Mizrahi tekende voor de kleur- en fantasierijke kostuums.

Pauze

William Forsythe, Steptext(1985) Steptext (1985) van de Amerikaanse choreograaf William Forsythe werd oorspronkelijk gemaakt voor het Italiaanse dansgezelschap Aterballetto en staat sindsdien op het repertoire van een groot aantal balletgezelschappen over de hele wereld. Het werk is van groot belang geweest voor de dans: Forsythe's werkwijze was zeer vernieuwend en Steptext is dan ook een van de kernstukken van het 20e-eeuwse dansrepertoire. Het werk werd gemaakt als voorstudie voor zijn latere, en veelgeprezen, werk Artifact; het was het eerste gedeconstrueerde ballet en luidde een nieuwe fase in Forsythe’s artistieke ontwikkeling in.

In dit ballet voor vier dansers, één ballerina en drie mannen, speelt Forsythe met de traditionele kenmerken van het klassieke ballet en met de traditie van het theater; ook het publiek maakt in zijn ballet deel uit van de voorstelling. 22 jaar na het ontstaan maakt het ballet daardoor nog steeds een revolutionaire indruk. Forsythe gebruikt voor Steptext een bewerkte en zeer gefragmenteerde opname van Bachs Chaconne (Partita no. 2 voor viool solo).

Pauze

Nicolo Fonte, Wereldpremière Nicolo Fonte(2007) Het derde werk in dit programma is een wereldpremière van Nicolo Fonte, een nog jonge, maar nu al toonaangevende choreograaf. Fonte volgde zijn opleiding in New York en danste in Canada en bij Nacho Duato in Madrid, waar hij ook zijn eerste choreografieën maakte. In zijn creaties combineert Fonte de klassieke techniek met eigentijdse dansvormen. Momenteel is hij vaste choreograaf van het Göteborg Opera Ballet.

Biografieën

Het Nationale Ballet

Het Nationale Ballet is in 1961 ontstaan uit een fusie van het Amsterdams Ballet en het Nederlands Ballet. Het gezelschap werd achtereenvolgens geleid door:
Sonia Gaskell (1961-1969)
Rudi van Dantzig (1969-1991)
Wayne Eagling (1991-2003)
Ted Brandsen (2003)
Ieder hebben zij hun eigen bijdrage aan de ontwikkeling van het gezelschap geleverd: van het opbouwen van een eigen identiteit en het aantrekken van wereldwijd vermaarde choreografen tot het verwerven van internationale faam en het verder omhoog brengen van het technisch peil van de dansers.
Met ingang van seizoen 2003/2004 heeft Het Nationale Ballet een nieuwe artistiek directeur: Ted Brandsen. Oud-danser Ted Brandsen, die als internationaal freelance choreograaf en artistiek directeur van het West Australian Ballet zijn sporen heeft verdiend, keerde in 2001 terug naar Het Nationale Ballet in de functie van adjunct artistiek directeur en huischoreograaf.
Het Nationale Ballet is met bijna 80 dansers onder zijn meer dan 125 medewerkers het grootste dansgezelschap van Nederland. Anders dan de naam doet vermoeden, is Het Nationale Ballet een internationaal gezelschap. Met danstalenten die afkomstig zijn van en/of regelmatig optreden met andere toonaangevende gezelschappen, zoals: het Kirov Ballet in Sint-Petersburg, The Royal Ballet en English National Ballet in Londen, het San Francisco Ballet en het New York City Ballet.
Sinds 1986 is Het Nationale Ballet gehuisvest in een van de grootste en best geoutilleerde theaters van Europa: Het Muziektheater in Amsterdam. Jaarlijks geeft Het Nationale Ballet er ruim 70 voorstellingen en ten minste 25 in andere theaters in Nederland. Ook is het gezelschap regelmatig te gast op belangrijke podia in Europa en daarbuiten én tijdens prestigieuze festivals als het Edinburgh Festival. Het merendeel van de voorstellingen wordt live begeleid door symfonieorkest Holland Symfonia.

 

Mark Morris

Mark Morris probeert in zijn choreografieën vaak voorbij de grenzen van het mogelijke te komen, en zou daarmee de danswereld wel eens een ander aanzien kunnen geven. Clive Barnes, dansrecensent van Dance Magazine, schrijft over de verhouding tussen klassiek ballet en moderne dans en de rol die Morris daarbij vervult het volgende:

‘De scheidslijn tussen sommige vormen van moderne dans en klassiek ballet is de laatste tijd steeds minder scherp geworden. Ik denk niet dat dat komt doordat moderne dans dichterbij het klassiek ballet is gekomen, ik denk eerder dat ballet meer synoniem is geworden met moderne dans. En Mark Morris, opgeleid als klassiek danser, lijkt me de perfecte bruggenbouwer.’ (december 2003)

Mark Morris werd geboren in Seattle, Washington, en studeerde in zijn jeugd bij Verla Flowers en Perry Brunson. Al vroeg in zijn carrière danste hij bij Lar Lubovitch, Hannah Kahn, Laura Dean, Eliot Feld en het Koleda Balkan Dance Ensemble. In 1980 formeerde hij de Mark Morris Dance Group, waarvoor hij meer dan honderd werken schreef. Van 1988 tot 1991 had hij de artistieke leiding over de dansafdeling van de Koninklijke Muntschouwburg in Brussel, het nationale operahuis van België. Van de werken die hij in die periode schreef, noemen we hier de drie avondvullende balletten: The Hard Nut (1991); L'Allegro, il Penseroso ed il Moderato (1988); en Dido & Aeneas (1989). In 1990 initieerde hij met Mikhail Baryshnikov het White Oak Dance Project. Morris is een veelgevraagd choreograaf en heeft werken geschreven voor vele gezelschappen, waaronder het San Francisco Ballet, het American Ballet Theatre, het Boston Ballet en het Parijse Ballet de l'Opéra. Zijn werk staat op het repertoire van het Ballet de Genève, het New Zealand Ballet, het English National Ballet en het Royal Ballet. Morris werd in 1991 benoemd tot Fellow of the MacArthur Foundation en ontving eredoctoraten van The Boston Conservatory of Music, The Juilliard School, Long Island University, Pratt Institute en Bowdoin College.

 

Nicolo Fonte

‘Dans is voor mij in het moment, het heden. Dat is het moment dat de danser in staat is het geloof in de wereldlijke werkelijkheid tijdelijk te doen vergeten, en misschien een diepere betekenis, een verborgen waarheid te onthullen.’ In dans gaat het vaak om metaforen, om de uiterlijke fysieke manifestatie van ons innerlijk leven en onze collectieve verbeelding. Ik denk dat dans op zijn best is en het meest krachtig, wanneer het, als fysieke taal, toch datgene kan laten zien dat intrinsiek is. En misschien kunnen we door het expressieve karakter van die taal iets tonen van de subtiliteit, de fragiliteit van wie en wat we zijn.’ (Nicolo Fonte)

Nicolo Fonte, afkomstig uit Brooklyn, New York, begon op zijn veertiende met dansen. Nadat hij met een beurs had kunnen studeren bij het Joffrey Ballet, het San Francisco Ballet en het New York City Ballet, behaalde Nicolo in dans een Bachelor Degree of Fine Arts aan S.U.N.Y. Purchase, een gerenommeerde kunstopleiding in New York State. Na zijn afstuderen danste hij bij Peridance in NYC. In 1988 trad hij toe tot Les Grands Ballets Canadiens in Montreal, waar hij danste in werken van onder meer George Balanchine, Antony Tudor, James Kudelka en Nacho Duato. Van 1994 tot 2000 danste Nicolo bij Nacho Duato's Compañia Nacional de Danza in Madrid, en ook voor dit markante ensemble heeft hij meerdere choreografieën geschreven.

In 1999 schreef Fonte voor CND het spraakmakende En los Segundos Ocultos, dat met zijn lyrische toon en de poëtische visie van een gerijpt kunstenaar werd onthaald als een doorbraak. In de enscenering voor het Göteborg Ballet in het voorjaar van 2003 was het opnieuw een klinkend succes: ‘een nagenoeg perfecte enscenering en een choreografisch juweel dat uitdagend abstract is en tegelijkertijd immens fascinerend.’

Nicolo heeft balletten geschreven en geënsceneerd voor uiteenlopende gezelschappen. Het Pacific Northwest Ballet, het Koninklijk Ballet van Vlaanderen, het Stuttgart Ballet, The Australian Ballet, Ballett Mainz, Ballett Nürnberg, Les Grands Ballets Canadiens, Aspen Santa Fe Ballet, Cedar Lake, North Carolina Dance Theatre, Tulsa Ballet, Ballet British Columbia en Les Ballets Jazz de Montreal hebben allemaal werk van hem op hun repertoire. R.M. Campbell van de Seattle Post ‑ Intelligencer schrijft: ‘Fonte is een denker, een architect die meer iets nieuws creëert dan dat hij het oude her-uitvindt. Hij is een meester in het manipuleren van ruimte en het scheppen van relaties.’

Nicolo heeft tevens een hechte relatie met het Göteborg Ballet in Zweden. Het vorige seizoen schreef hij voor deze groep zijn eerste avondvullende productie, gebaseerd op het leven van Tsjaikovski, op muziek van de componist zelf. Nicolo is ook gevraagd nieuw werk te maken voor het Koninklijk Deens Ballet en voor het Koninklijk Ballet van Vlaanderen.

Nicolo Fonte werd voor Almost Tango, zijn samenwerkingsproject met The Pacific Northwest Ballet, onderscheiden met een Choo San Goh award.

 

William Forsythe

William Forsythe kreeg zijn dansopleiding in Florida en aan de Joffrey Ballet School in New York. In 1973 haalde John Cranko hem als danser naar het Stuttgarter Ballett. Hier creëerde hij in 1976 zijn eerste ballet Urlicht, een pas de deux op muziek van Gustav Mahler.
De daarop volgende jaren maakte Forsythe vele choreografieën voor het Stuttgarter Ballett en andere toonaangevende gezelschappen, waaronder het Basel Ballet, München Ballet, Deutsche Oper Ballet (Berlijn), Joffrey Ballet en het Nederlands Dans Theater.
In 1984 werd William Forsythe artistiek directeur van Ballett Frankfurt, een jaar nadat hij het avondvullende Gänge voor dit gezelschap had gemaakt. Met Ballett Frankfurt legde hij zich toe op de creatie van nieuwe werken in een vernieuwende stijl, waarmee hij trachtte een nieuw publiek te bereiken.
Enkele van Forsythe’s belangrijkste werken zijn: Gänge (1982), Artifact (1984), Impressing the Czar (1988), Limb’s Theorem (1991), The Loss of Small Detail (1991), ALIE/N A©TION (1992) en Eidos:Telos (1995).

Zijn werken staan op het repertoire van vele gezelschappen, zoals het New York City Ballet, The National Ballet of Canada, The Royal Ballet, Covent Garden en het ballet van de Parijse Opera. Ballett Frankfurt gaf voorstellingen in de Opera en het Schauspielhaus in Frankfurt en ging op tournee over de hele wereld. Later kwam daar het Bockenheimer Depot in Frankfurt bij, een voormalige tramremise die omgebouwd is tot theater en waar Forsythe nog steeds locatieprojecten ontwikkelt.
In 1999 werd Forsythe directeur van Ballett Frankfurt en het Bockenheimer Depot.

Medio 2004 werd Ballett Frankfurt opgeheven en richtte Forsythe zijn eigen gezelschap op. The Forsythe Company heeft twee artistieke bases, Dresden en Frankfurt. Daarnaast gaat het gezelschap jaarlijks in Zürich optreden en internationaal op tournee.

CREDITS

choreografie
Nicolo Fonte, William Forsythe, Mark Morris
dirigent
Andrew Mogrelia
muzikale begeleiding
Holland Symfonia
uitvoering
dansers van Het Nationale Ballet
productie
Het Nationale Ballet
Sandpaper Ballet
choreografie
Mark Morris
muziek
Leroy Anderson
kostuums
Isaac Mizrahi
lichtontwerp
James F. Ingalls
Steptext
muziek
J. S. Bach Partita No. 2 BWV1004 in D minor, Chaconne
choreografie
William Forsythe
toneelbeeld, licht en kostuums
William Forsythe
duur
14 minuten
(in) verse form
muziek
John Adams Shaker Loops
choreografie
Nicolo Fonte