Topsopraan Anna Caterina Antonacci schittert in geënsceneerde solo madrigalen uit de vroeg-Italiaanse barok, met werken van Monteverdi, Strozzi en Giramo.

Era la Notte

Anna Caterina Antonacci

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Een sopraan met een donker en altijd aangrijpend timbre – zó wordt de stem van Anna Caterina Antonacci wel omschreven. Op grote dirigenten als Claudio Abbado, Riccardo Chailly en Riccardo Muti maakte ze indruk met haar uitzonderlijke stem. Haar talenten komen goed tot hun recht in het intieme Era la Notte, dat zij samen met regisseuse Juliette Deschamps maakte. Dit theatrale concert bestaat uit geënsceneerde solomadrigalen uit de vroeg-Itali¬aanse barok, met werken van
Monteverdi, Strozzi en Giramo. Bij de vertolking van de vier mu¬ziekstukken voert Antonacci het publiek langs de heftige emoties die de hoofdpersonen moeten doorstaan.

Achtergrondinformatie

Het project Era la Notte, een geënsceneerd concert voor sopraan en zeven musici, is ontstaan uit een ontmoeting tussen de sopraan Anna Caterina Antonacci en regisseuse Juliette Deschamps, tijdens de repetities voor Les Troyens van Berlioz met Sir John Eliot Gardiner in het Théâtre du Châtelet. Hier ontstond het idee om een recitalprogramma voor Antonacci te realiseren, waarin zij zeer expressieve muziek zingt die uitstekend bij haar donkere en altijd aangrijpende timbre past. Gekozen is voor zeventiende-eeuwse Italiaanse barokmuziek van Claudio Monteverdi, Barbara Strozzi en Pietro Antonio Giramo, waarin de vrijheid van spreken en gebaar alle ruimte geeft voor de wisselwerking tussen de taal van muziek en die van het lichaam. Era la Notte werd voor het eerst in Luxemburg uitgevoerd, in januari en februari 2006. Op 6 en 8 februari 2006 vond de Franse première plaats in het theater van Nîmes en inmiddels is het concert ook op CD verschenen. De inhoud van de voorstelling is door Anna Caterina Antonacci gekozen: vier kleine meesterwerken die zij altijd met grote zorg heeft onderhouden in haar repertoire, vier verschillende stukken die de vier momenten van de voorstelling Era la Notte vormen. De sombere titel is ontleend aan de twaalfde canto van Torquato Tasso’s Gerusalemme liberata, de bron van de prachtige beschrijving van het Combattimento di Tancredi e Clorinda, dat door Monteverdi zo revolutionair op muziek gezet is. Het programma van Era la Notte vormt een aaneenschakeling van scènes uit het leven van een vrouw die door de liefde verloren is en waanzinnig geworden. Alleen op het podium, onrustbarend krankzinnig, geeft zij een bezield beeld van haar aangrijpend bestaan. De vrouw is ziek van de liefde, roept de dood aan als haar enige verlossing in Barbara Strozzi’s Lagrime mie en voorspelt de noodlottige drama’s en misverstanden van de liefde in het Combattimento di Tancredi e Clorinda. Wanneer men zulke uitzonderlijke muziek op uitzonderlijke libretto’s beschouwt, is het niet vreemd dat het woordenboek de Barok ooit definieerde als ‘een schakering van het bizarre’. De taal is die van uitersten, waarin de tegenstelling tussen liefdesdroom en liefdesverdriet leidt tot hartverscheurende taferelen zodat scherpe contrasten als omhelzing en moord in hetzelfde betoog een plaatst kunnen hebben. In het afsluitende Combattimento doet de vrouw een laatste poging zichzelf uit de nacht te bevrijden. Het moment waarop het hete bloed uit Clorinda’s wonden stroomt, ademt zij het lied uit als ultiem bestaansbewijs en als de meest verheven vorm van verdriet.

Biografieën

Anna Caterina Antonacci

De sopraan Anna Caterina Antonacci studeerde zang, piano en compositie aan het Giovanni Battista Martini Conservatory in Bologna. Na het winnen van de Concorso Verdi te Parma in 1987 en een jaar later de Maria Callas Competition en de Pavarotti Competition was de internationale lancering van haar zangcarrière een feit. In 1990 en 2005 ontving Antonacci van de Italiaanse muziekcritici bovendien de prestigieuze Premio Abbati.

Antonacci wordt geroemd om haar bijzondere vocale timbre en haar grote acteertalent. Zij zingt zowel mezzo- als sopraanrollen en heeft haar opwachting gemaakt in vele opera’s uit de zeventiende en achttiende eeuw van Monteverdi, Purcell, Handel, Gluck, Paisiello en Mozart. Daarnaast wordt Antonacci gezien als een autoriteit bij opvoeringen van Rossini en oogstte zij tevens succes met buffo en seria rollen van Bellini, Donizetti, Verdi, Massenet, Bizet en Stravinsky.

Sinds het seizoen 2003-2004 concentreert Antonacci zich op het dramatische sopraanrepertoire. Zo zong zij de rol van Cassandre in Les Troyens onder leiding van Sir John Eliot Gardiner in het Théâtre du Châtelet en Elettra in Idomeneo voor de Nederlandse Opera. Anna Caterina Antonacci heeft samengewerkt met grote dirigenten als Claudia Abbado, Riccardo Chailly, Sir Andrew Davis, René Jacobs, William Christie, Charles Mackerras en Riccardo Muti.

 

Juliette Deschamps

Juliette Deschamps raakte al op zevenjarige leeftijd in aanraking met het theater. Haar ouders waren werkzaam als toneelregisseur en zo kwam het dat zij zich ging interesseren voor enscenering. Op dertienjarige leeftijd werkte ze reeds mee aan de productie Brigands van Offenbach aan de Nederlandse Opera in Amsterdam. Deschamps studeerde daarnaast piano aan het plaatselijke conservatorium bij de beroemde Franse pianist Jacques Rouvier.

Roger Planchon gaf haar als actrice een rol in zijn film Lautrec uit 1997, waarna Nadine Trintignant haar twee jaar later een rol bood in de Franse televisiefilm Victoire ou la douleur des femmes. De schrijver en regisseur Rodrigo Rey Rosa uit Guatemala gaf haar ten slotte een hoofdrol in zijn film What Sebastian dreamt uit 2002.

Op 21-jarige leeftijd ontmoette Juliette Deschamps de Catalaanse schilder Miquel Barcelò, met wie ze meerdere jaren in Italië, Spanje en Afrika verbleef om documentairefilms op te nemen. In het seizoen 2003-2004 werkte zij samen met het Théâtre du Châtelet om de enscenering van Les Troyens (Kokkos/Gardiner) en Les Paladins (Montalvo/Christie) te realiseren. Sinds de zomer van 2004 is Juliette Deschamps tevens werkzaam als producent bij Radio-France, waar zij het cultuurprogramma Les Sentiers de la création leidt.

 

Le Cercle de l’Harmonie

De jonge leden van het ensemble Le Cercle de l’Harmonie hebben zich tot doel gesteld om de Franse en Europese muziek uit de periode 1720 tot 1820 te ontdekken. Ze bestrijken daarmee zowel de barok, de klassieke periode als de vroege romantiek. Het orkest heeft zich ontwikkeld vanuit een gezamenlijke interesse van de deelnemende musici, die allen hun sporen in de muziek verdiend hebben. Voor hen vormt het spelen in het ensemble een derde pijler naast het soleren en het geven van kamermuziekconcerten. In het Franse muzikale landschap dat rijk is aan symfonieorkesten en grote operaproducties uit de barok, biedt Le Cercle de l’Harmonie de mogelijkheid om concertante uitvoeringen uit een belangrijke periode van de muziekgeschiedenis, zowel vocaal als instrumentaal te realiseren. Le Cercle de l'Harmonie is vernoemd naar het gelijknamige orkest dat in de achttiende-eeuw zijn thuisbasis had in de appartementen van de hertog van Orléans in het koninklijk paleis te Parijs. De chef van het ensemble is Jérémie Rhorer, dirigent en componist en momenteel werkzaam als assistent van William Christie en Marc Minkowski.

CREDITS

regie
Juliette Deschamps
lichtontwerp
Dominique Bruguière
scenografie
Cécile Degos
kostuumontwerp
Christian Lacroix
sopraan
Anna Caterina Antonacci
muzikale leiding
Julien Chauvin
toneelmeester
Daniel Eudes
Le Cercle de l'Harmonie, solisten
viool
Julien Chauvin
viool
Tami Troman
viola da gamba
Nicholas Milne
violoncello
Emilia Gliozzi
contrabas
Nicholas Pap
theorbe
Yasunori Imamura
clavecimbel
Giorgio Paronuzzi
coproductie
Grand Théâtre de Luxembourg, Théâtre de Nîmes
waarnemend coproducent
Instant Pluriel
decor
geproduceerd door Théâtre de Nîmes