Een verrukkelijk verwarrende bedtime story voor volwassenen over ouderdom.

Celestial Excursions

Robert Ashley

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

In zijn opera Celestial Excursions brengt de Amerikaanse componist Robert Ashley het thema ouder-dom onder de aandacht. Wat houdt mensen bezig, als ze weten dat ze zich in de herfst van hun leven bevinden? Als oprichter van het legendarische Once Festival en bedenker van het genre video-opera is Ashley zelf niet meer een van de jongsten. De charme en warmte van Celestial Excursions zit dan ook in het spanningsveld tussen tot perfectie gedreven souplesse en de zichtbare ouderdom van de uitvoer¬ders. De cast, met Robert Ashley zelf, zijn zoon Sam Ashley, Thomas Buckner, Jacqueline Humbert en Joan La Barbara, brengt vanuit een simpele set met vijf kleine tafeltjes een verrukkelijk verwarrende bedtime story voor volwassenen. Een opvallend sobere en ‘on-technologische’ voorstelling.

Achtergrondinformatie

In zijn opera Celestial Excursions brengt Robert Ashley het thema ouderdom onder de aandacht. Wat houdt mensen bezig, als ze weten dat ze zich in de herfst van hun leven bevinden? Zijn ze bang dat ze niet pijnloos en stil in hun slaap zullen overlijden; gaan ze ervan uit dat oude ruzies nooit meer bijgelegd worden? Volgens Ashley zijn ouderen interessant omdat ze geen toekomst hebben: ‘The future is what to eat for breakfast or where did I leave my shoes. Everything else is in the past.’

Op tweeënzeventig jarige leeftijd las Ashley het werk van William Faulkner en vroeg zich af welke boodschap hij uit de tekst zou hebben gehaald als hij deze vijftig jaar eerder had gelezen. Ashley’s conclusie is dat je zelf oud moet zijn om ouderen te begrijpen. Volgens hem breken ouderen soms met conventionele regels en omgangsvormen vanwege ziekte, boosheid, of zomaar zonder reden. Ze zijn alleen, soms verdrietig of wanhopig, maar meestal erg dapper: ‘Mostly they have given up on the promises of religion — life after death, immortality, etc. Mostly they are concerned with dignity. Living with dignity. And dying with dignity. But they are still obliged, as human beings, to make sounds. They are obliged to speak, whether or not anyone is listening.’

De eerste akte van Celestial Excursions (Is it light, yet?) bestaat uit een aantal persoonlijke verhalen, die onderbroken worden door korte berichten van wat sommige personen elders op de wereld aan het doen zijn. In de tweede akte (Asylum) vindt een gespannen dialoog plaats tussen vier gasten en een bemiddelaar van Assisted Living, de Amerikaanse variant van thuiszorg. Om de spanning te verlichten, breken de gasten zo nu en dan uit in gezang. Houvast is voor ouderen van groot belang, en daarom wordt de afsluitende akte gevormd door herinneringen die zowel in de verleden als de tegenwoordige tijd worden verteld.

Celestial Excursions is een opera voor vijf zangers, piano en elektronisch orkest. Robert Ashley nam niet alleen de muziek, maar ook het libretto en de regie voor rekening. De vijf centrale karakters zitten aan kaarttafels met microfoons en spreken of zingen in lange of juist fragmentarische episoden over het verleden. Tegen de achtergrond van synthesizerklanken, elektrische bas en krassende gitaar zijn hun teksten vervuld van melancholieke herinneringen, vreemde of komische observaties en onbegrijpelijke tirades.

Robert Ashley’s ensemble bestaat al meer dan twintig jaar en de leden ervan zijn daarom uitstekend op elkaar ingespeeld. De zangers, Jacqueline Humbert, Thomas Buckner, Sam Ashley en Joan La Barbara, hebben samen met Ashley een unieke uitvoeringstechniek ontwikkeld, waarbij ze de ongebruikelijke overgangen van gebrabbel naar samenzang, acteren en solozang op virtuoze en vloeiende wijze ten gehore brengen. Celestial Excursions geeft de luisteraar een positief gevoel van medeleven voor ouderen. Ondanks hun onsamenhangende verhalen, incomplete herinneringen en angsten roept Ashley een veelzijdig beeld op waarin de oude medemens wijsheid, gevoel, charme, humor maar ook schoonheid en liefde bezit.

Biografieën

Robert Ashley

Robert Ashley is een pionier in de hedendaagse muziek en heeft een uniek idioom ontwikkeld, dat hijzelf omschrijft als Amerikaanse televisieopera's. Hij studeerde compositie, psycho-akoestiek en culturele spraakpatronen.
Als directeur van de University of Michigan's Cooperative Studio for Electronic Music en leider van de avantgardistische ONCE group en het ONCE festival begon hij in de 60-er jaren sterk experimentele stukken te schrijven die geluid, tekst en elektronica aan elkaar verbonden. Met David Behrman, Alvin Lucier en Gordon Mumma vormde hij de Sonic Arts Union. Met vernieuwende, op tekst gebaseerde werken die vaak een wisselwerking met elektronica aangingen, creëerde Ashley een uniek idioom.
“The Wolfman” (1968) en “Purposeful Lady Slow Afternoon” (1968) zijn twee vroege fascinerende en hypnotiserende werken. Maar zeker “Automatic Writing” uit 1979 mag hier niet onvernoemd blijven aangezien het als één van de hoogtepunten in zijn werk gezien kan worden en nog steeds geldt als een inspiratiebron voor een jongere generatie musici en componisten.
In zijn betrekkingen bij de ONCE group en festival, Mill’s College Center for Contemporary Music en veel later als directeur van het roemruchte The Kitchen in New York kon Ashley zijn interesse in multimediawerken ontwikkelen en vormgeven. Alhoewel zijn werk op het podium geen dramatische activiteiten kent en zijn werk niet gezongen maar gesproken wordt, creëerde hij wat hij zelf noemt Amerikaanse opera’s voor de televisie. “In Memoriam ... Kit Carson” (1963), “Perfect Lives” (1978-1980) and “Atalanta (Acts of God)” (1982) zijn daarvan slechts enkele voorbeelden. Ashley’s werk is inhoudelijk sterk verbonden met de Amerikaanse samenleving en geschiedenis. De gelaagde vertellingen hebben een zangerige, hypnotiserende kwaliteit. Daar waar zijn inmiddels bekende collega’s als John Adams en Robert Wilson zich richtten op het creëren van muziek-theatraal werk, focuste Ashley zich naast podiumwerken op een nieuw medium: de televisie.
Robert Ashley zal in STEIM zowel een performance doen als vertellen over zijn werk. Daarnaast zal hij delen van zijn muziek en opera’s laten horen en zien.

 

Sam Ashley, zanger

Sam Ashley is kunstenaar, maar hij is ook een toegewijd mysticus. Hij heeft zijn leven gewijd aan een experimenteel trance-mysticisme, en dit komt ook tot uitdrukking in zijn muziek en zijn kunst. In Everyone Laughed When I Sat Down at the Piano, A Fish Clinging to Water, I'd Rather Be Lucky Than Good, Kooties en Harry the Dog That Bit You wordt bijvoorbeeld ‘spirit possession’ toegepast als vocale uitvoeringstechniek. Door de jaren heen heeft hij vele stukken over medicijnmannen gecreëerd, van Seeing Things (1980) en How To Make Things Go Away (1980) tot op heden, en verscheidene voorstellingen beleefden een tournee in de VS en daarbuiten. Sam schrijft muziek, maar ook solo-theatervoorstellingen en minder makkelijk te definiëren werk. Verder zingt hij al meer dan vijftien jaar en ontwikkelde hij in de loop der jaren zijn ongebruikelijke techniek van ‘Animal Magnetism’. Hij werkt veel samen met Robert Ashley, zong hoofdrollen in zeven van diens opera’s, treedt regelmatig met hem op en heeft ook meegewerkt aan opnames van Ashley’s werk. Sam was mede-oprichter van Important Now (waarin hij een ‘spirit possession stand up comedy’ doet), het Cactus Needle Project (dat werd gecategoriseerd als een elektronisch/computer ensemble), en AA Bee Removal.

 

Thomas Buckner, zang

Thomas Buckner heeft zijn sporen verdiend, niet alleen als vernieuwend musicus, maar ook als producer en promotor van enkele van de meest avontuurlijke twintigste-eeuwse werken. Gedurende heel zijn leven en zijn werk en bij al zijn opnames met zowel gevestigde als opkomende eigentijdse componisten en improvisators, is Buckner altijd een pionier geweest die zich richtte op een breed muzikaal spectrum. Hij vermengde genres en doorbrak grenzen in zijn voortdurende zoektocht naar datgene wat nog bedacht moest worden. Zijn eigen werk heeft Buckner zelf, in samenwerking met een groot aantal uiteenlopende ensembles, uitgevoerd overal in de VS, Europa en Japan. In Berkeley, California, waar hij van 1967 tot 1983 woonde, heeft Buckner 1750 Arch Records opgericht, dat meer dan vijftig platenalbums heeft uitgebracht. Daarnaast was hij solo-vocalist en mede-dirigent van het 23‑koppige Arch Ensemble, dat werk van twintigste-eeuwse componisten uitvoert en opneemt. Sinds 1989 is hij programmeur van de serie World Music Institute's Interpretations in New York City. In 1996 werd hij vanwege zijn verdiensten voor de hedendaagse muziek onderscheiden met de American Music Center’s Letter of Distinction.

 

Tom Hamilton, live mixing & sound processing

Tom Hamilton is een actieve speler in de wereld van de nieuwe muziek. Behalve audio producer/engineer is hij ook componist en performer van elektronische muziek. Sinds 1990 maakt Hamilton deel uit van het reizende operagezelschap van componist Robert Ashley. Hij is verantwoordelijk voor de sound processing, de elektronische orkestratie en de mixes voor opnames en voorstellingen. Zijn bijdragen op het gebied van audio ingeneering zijn te horen op tal van opnames van in New York gevestigde musici en ensembles. Het werk van Hamilton's als componist heeft zich met name ontwikkeld in vormen die buiten het traditionele ‘concertconcept´ vallen. Hij contrasteert structuren met improvisatie en electronische weefsels met akoestische instrumenten en stemmen, waarbij hij vaak de interactie verkent tussen simultaan gelaagde activiteiten, teneinde zowel de uitvoerder als de luisteraar tot ‘present-time listening’ te verleiden.

 

Jaqueline Humbert, zang

Jacqueline Humbert is sinds het begin van de jaren ‘70 internationaal actief als kunstenaar, ontwerpster en performer. Zij is bekend vanwege haar samenwerking met vooraanstaande en vernieuwende kunstenaars, filmmakers, choreografen en componisten. Dat blijkt het duidelijkst uit de 25 jaar – van Perfect Lives (1980) tot Celestial Excursions, het meest recente(2003) – dat zij als vocalist en ontwerper samenwerkt met Robert Ashley en zijn ensemble. Als ontwerper werkte zij verder voor talloze moderne dansgezelschappen, maar ook voor de bejubelde producties van het werk van Emily Keeler die door het Oaklen Ballet zijn uitgevoerd, The Awakening en Our Town.

Als uitvoerende heeft zij samengewerkt met David Rosenboom in onder meer Jasmine: My New Music, Daytime Viewing en het meest recent in Chanteuse, een verzameling ‘liederen’ van één van Amerika’s meest vooraanstaande avant‑garde componisten, die kort geleden ook op CD zijn uitgebracht door Lovely Music (LCD 4001). Chanteuse ging tijdens het Subtropics Festival in Miami (2002) in première, waarna voorstellingen volgden in New York en Los Angeles. Daarna volgde de première van Mue, First Mélopée, een productie van het Franse Theatre Coopérative 326, tijdens het Festival d’Avignon in de zomer van 2005, met daaraan gekoppeld een uitgebreide tournee. Jacqueline Humbert woont in Southern California, waar zij experimentele performance doceert aan het California Institute of the Arts.

 

Joan La Barbara, zang

Joan La Barbara verkent in haar werk als componist en musicus de menselijke stem als multi-gefacetteerd instrument, waarbij zij de grenzen opzoekt in meerstemmige composities, werk voor kamerensemble, muziektheater, orkestwerk en interactieve technologie, allemaal in het unieke vocabulaire van experimentele en uitgebreide vocale multifone technieken, circulaire zang en glottisschagen dat haar ‘handelsmerk’ is geworden. Van haar onderscheidingen noemen we de prestigieuze DAAD Artist‑in‑Residency in Berlin, zeven beurzen van de NEA (National Educatioan Association), talloze opdrachten voor onder meer Saint Louis Symphony, Meet the Composer en European radio. Van haar eigen werk heeft zij twaalf opnames geproduceerd, waaronder Voice Is the Original Instrument, een dubbel-CD van haar historische composities voor Lovely Music. Zij trad op als producer en performer bij internationaal geroemde opnames van John Cage en Morton Feldman en heeft historische composities in première gebracht als de kameropera Jacob’s Room van Morton Subotnick, de titelrol in de opera Now Eleanor’s Idea van Robert Ashley, Einstein on the Beach van Philip Glass en Robert Wilson op het Festival d’Avignon, Three Voices van Morton Feldman en Drumming van Steve Reich. La Barbara is gastvrouw van het programma Insights: Conversations with Composers voor het American Music Center, en Series Director van ‘When Mort met John’, een festival in Carnegie Hall waar de muziek van John Cage en Morton Feldman centraal staat.

 

‘Blue' Gene Tyranny, piano

‘Blue' Gene Tyranny is afkomstig uit San Antonio, Texas.

Als componist en pianist heeft hij als solist en in ensembleverband tournees gemaakt in de VS, Europa, Canada, Mexico, Brazilië en Japan. Hij heeft elektronisch, instrumentaal en vocaal werk gecomponeerd, alsmede vele film- en videosoundtracks en muziek voor dans en theater. Hij trad op en maakte opnames met vele andere musici, zoals Robert Ashley, Peter Gordon, Laurie Enerson, John Cage, Iggy Pop, Carla Bley en Leroy Jenkins. Voor de All‑Music Guide (Miller‑Freeman, 1993‑02) en de NewMusicBox website schreef hij het hoofdstuk ‘Avant‑Garde’. Van zijn werk zijn verschillende opnames beschikbaar (de meeste uitgebracht door Lovely Music), zoals The Driver's Son (1989) een audio‑storyboard voor stemmen, orkest en elektronica, His Tone of Voice at 37 (1999) voor zang en kamerorkest, Nocturne With And Without Memory, voor pianist Lois Svard, Free Delivery, een reeks van live concerts, Country Boy Country Dog, een langlopend project voor orkest, elektronica en omgevingsgeluiden, en The De‑Certified Highway of Dreams en het voor CRI opgenomen Double Edge. Lovely Music heeft kort geleden de CD Take Your Time uitgebracht, met werken voor piano en elektronica. Aan zijn werk zijn hoofdstukken gewijd in Sonic Transports van Cole Gagne (de Falco, 1990), Soundpieces 2 (Scarecrow Press, 1993), Talking Music van William Duckworth (Schirmer Press, 1995) en American Music in the Twentieth Century van Kyle Gann (Schirmer, 1997).

 

Cas Boumans, technische coördinatie en sound system

Cas Boumans is freelance engineer voor live sound. Hij verzorgt de geluidsversterking voor televisie en theatershows, bedrijven, festivals, enzovoort, van opera tot rock ‘n roll. Ook houdt hij zich bezig met installaties, nabewerkingen, klankontwerp en lesgeven.

 

David Moodey, lichtontwerp

David Moodey werkt sinds 1999 samen met Robert Ashley. Hij was betrokken bij de Dust tour (New York, Warschau, Parijs en Lissabon) en werkte mee aan de totstandkoming van Celestial Excursions. Sinds 1986 ontwerpt hij ook voor Molissa Fenley en Dancers, met wie hij ook op tournees gaat. Met zijn ontwerp voor Fenley's State of Darkness sleepte hij een Bessie award in de wacht. Daarnaast heeft hij talloze shows ontworpen voor Paul Lazar en Annie‑B Parsons en hun gezelschap het Big Dance Theater. Moodey studeerde aan de Tisch School of the Arts van New York University. Hij heeft de leiding over de elektro-technische afdeling van de Metropolitan Opera in New York, en is lid van United Scenic Artist Union, Local 829 en de Theatrical Stage Hens, Local One. De afgelopen drie seizoenen maakte hij lichtontwerpen voor Peter Boal en Company's in het Joyce Theater in New York, en recentelijk ontwierp hij samen met beeldhouwster Carol Hepper een installatie in het Marylen Institute for the Arts.

CREDITS

muziek, libretto & regie
Robert Ashley
live mix & geluid
Tom Hamilton
lichtontwerp
David Moodey
technische coördinatie & geluidstechniek
Cas Boumans
piano
‘Blue’ Gene Tyranny
elektronisch orkest
Robert Ashley en Tom Hamilton
zang
Sam Ashley, Thomas Buckner, Jacqueline Humbert, Joan La Barbara en Robert Ashley
productie
Performing Artservices, Inc., Mimi Johnson
coproductie
Hebbel-Theater Berlin, MaerzMusik / Berliner Festspiele en Performing Artservices, Inc.
productionele ondersteuning
The Phaedrus Foundation en and the Rockefeller Foundation’s Multi-Arts Production Fund.
in opdracht van
Performing Artservices, Inc. as part of the national series of works of Meet The Composer/Arts Endowment Commissioning Music/USA, which is made possible by generous support from the National Endowment for the Arts, The Helen F. Whitaker Fund, and The Catherine Filene Shouse Foundation.
met dank aan
Nancy Foote (productie en ontwerpassistentie / production and design assistance)