Nono

Champ d’Action en Josse De Pauw

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Het Belgische Ensemble Champ d’Action en acteur Josse de Pauw brengen de Nederlandse première van een performance op muziek van de Italiaanse revolutionaire componist Luigi Nono. Met een aperitief en dessert door altviolist Garth Knox. Het broze en zelden uitgevoerde Quando Stanno Morendo, Diario Polacco 2 voor vier vrouwenstemmen, cello, fluit en elektronica van de Italiaanse componist Luigi Nono wordt door Champ d’Action, volledig in de geest van de ‘revolutionair’ Nono, voorafgegaan door een performance. Het gezelschap verzocht Josse De Pauw een bewerking van de teksten in het Nederlands te maken. De Pauw brengt die teksten live, begeleid door een muzikale interventie van Serge Verstockt en de muzikanten van Champ d’Action. Daarop aansluitend volgt de uitvoering van Quando Stanno Morendo, Diario Polacco 2. Het Nono-project wordt ingeleid door een delicaat werkje van Nono voor piano en tape: …Sofferte Onde Serene…, dat Nono schreef voor Maurizio Pollini.>
Voorafgaande aan dit concert speelt altviolist Garth Knox een nieuw werk van Kaija Saariaho, geschreven in opdracht van het Holland Festival. Dit werk is op 4 juni in het Bimhuis in première gegaan en wordt als extra presentje aan het concert van Champ d'Action toegevoegd.

Achtergrondinformatie

…Sofferte Onde Serene…

Het Nono-project wordt ingeleid door een delicaat werkje van Nono voor piano en tape: …Sofferte Onde Serene…, dat Nono schreef voor Maurizio Pollini. Tijdens het spel evolueren piano en tape langzaam naar elkaar toe, tot ze één klankobject vormen. Dit proces wordt versterkt door luidsprekers op te stellen onder de piano, zodat beide klankwerelden uiteindelijk in elkaar opgaan.

 

Quando Stanno Morendo, Diario Polacco 2

Door de uitgebreide en omslachtige elektronica en de noodzakelijke samenwerking met de sopranen is dit een moeilijk en daardoor ook zelden uitgevoerd werk. Champ d’Action neemt het initiatief de verouderde en logge technologische implicaties, waarvoor overigens de nodige apparatuur niet meer ter beschikking is, te transformeren naar een modern digitaal platform en geeft daarmee het stuk als het ware een nieuwe adem. En adem is precies waarover het in dit werk voor een groot deel gaat. De sopranen zingen het hele stuk door pianissimo gedichten van Poolse dichters, terwijl de twee instrumenten rondom hen een geraffineerd klankspinsel weven, subtiel vergezeld van de klanken van de live elektronica. De voortdurend ingehouden spanning maakt Quando Stanno letterlijk en figuurlijk een adembenemend werk.

Biografieën

Champ d’Action

Champ d’Action werd in 1988 opgericht door de Vlaamse componist Serge Verstockt die op deze wijze een platform wilde creëren voor de hedendaagse muziek. Eind jaren tachtig was er in Vlaanderen nog weinig aandacht voor het werk van eigentijdse componisten. De eerste jaren vervulde het ensemble dan ook een echte pioniersfunctie.

Sterke bindingen met de hedendaagse beeldende kunst zorgden ervoor dat Champ d’Action vrijwel onmiddellijk ingebed was in een breder veld van hedendaagse kunst. De voortdurende aandacht voor het werk van Vlaamse componisten – waaronder dat van Karel Goeyvaerts – resulteerde in een aantal bijzondere projecten. Daarnaast werden belangrijke werken van buitenlandse componisten geïntroduceerd en internationale creatieopdrachten gegeven om het werk van eigen bodem in een kritische en artistiek veeleisende context te plaatsen.

De laatste jaren werkt Champ d’Action veel samen met jonge Vlaamse componisten waaronder Stefan Van Eycken, Paul Craenen en Stefan Prins. Na een afwezigheid van vijf jaar is Serge Verstockt sinds januari 2003 opnieuw artistiek leider van het ensemble.

In 2000 was Champ d’Action ook al op het Holland Festival te zien met een uitvoering van het acht uur durende Heiliger Dankgesang kwartet van Dick Raaijmakers, een elektronisch gemanipuleerd strijkkwartet.

 

Luigi Nono

De Italiaanse componist Luigi Nono (1924-1990) zocht in zijn composities naar een samengaan van politiek engagement en artistieke idealen. Muziek was voor Nono het middel in zijn strijd tegen het neofascisme. Tegelijkertijd zocht hij naar artistieke vernieuwing. Beide aspecten zag Nono verenigd in het werk van Arnold Schönberg, met wiens dochter Nuria hij was getrouwd. Samen met componisten als Pierre Boulez en Karlheinz Stockhausen behoorde Nono tot de grote vernieuwers van de naoorlogse muziek. Nono keerde zich echter af van de bourgeois cultuur en wilde op een meer directe wijze communiceren met de luisteraar. Hij ging zich richten op de elektronische muziek en maakte een aantal expliciet politieke werken, waaronder Y entonces comprendió (1970) met daarin de stem van Fidel Castro.

Toen begin jaren tachtig de politieke verhoudingen complexer werden en het moeilijker werd een eenduidig statement te maken, kwam Nono in aanraking met de Experimentalstudio van Heinrich Strobel in Freiburg. Vanaf dat moment ging hij zich steeds meer interesseren in de ruimtelijkheid van klank. Zijn laatste composities kenmerkten zich door verstilling en vertraging en kunnen gezien worden als een aanklacht tegen de afstompende massamedia van de moderne samenleving.

 

Josse De Pauw

Acteur, schrijver, theaterregisseur en filmmaker Josse De Pauw (1952) heeft sinds zijn opleiding aan het Koninklijk Conservatorium in Brussel een indrukwekkende carrière achter de rug. Zo stond hij in 1977 aan de wieg van de legendarische theatergroep Radeis en legde hij samen met Hugo de Greef de basis voor het collectief Schaamte waar later het Kaaitheater uit zou ontstaan. Sinds 1985 is hij werkzaam als acteur in theater en film. Hij was onder andere te zien in Under the Milkwood, Kaas en Iedereen Beroemd en werkte samen met regisseurs als Jan Decorte, Jan Ritsema en Dominique Deruddere. Daarnaast speelde hij in een aantal televisieproducties waaronder Zwarte Sneeuw.

Samen met componist en muzikant Peter Vermeersch maakte De Pauw de voostellingen Weg (1998) en Larf (2000). In deze voorstellingen, waarvoor De Pauw de teksten schreef, kwamen live muziek en vertelkunst samen. Beide stukken behaalden internationaal succes en in 2000 werd De Pauw bekroond met de Océ Podiumprijs voor zijn gehele oeuvre. Een jaar later werd hij genomineerd voor De Gouden Uil voor zijn boek Werk, een verzameling van (semi-)autobiografische stukjes en journalistieke teksten.

CREDITS

componist
Luigi Nono
concept
Serge Verstockt
muzikale leiding
James Wood
regie & recitant
Josse De Pauw
ensemble
Champ d'Action
zang
Rolande Van der Paal, Ingrid Attrot (sopraan), Anna Einarsson (mezzo sopraan), Ulrike Andersen (alt)
musici
Sabine Warnier (fluit), Arne Deforce (cello), Yutaka Oya (piano), Peter Swinnen, Maarten Buyl (elektronica)