Een spektakelstuk van Ruslands grootmeester van het theater Anatoli Vassiliev, gebaseerd op Mozart & Salieri van Alexander Poesjkin.

Mozart & Salieri

Anatoli Vassiliev

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

De Russische regisseur Anatoli Vassiliev maakte een veelgeprezen bewerking van Mozart & Salieri, naar het toneelstuk van Alexander Poesjkin, vooral bekend door de speelfilm Amadeus. Vassiliev voegt in zijn versie van het bekende verhaal over liefde en haat tussen de componisten Mozart en Salieri, de poëzie van Poesjkin samen met het muziekstuk Requiem van de componist Vladimir Martynow. Hij ensceneert het toneelstuk in vloeiende contrasten: intimiteit en heftigheid, clowneske uitdossing en modern design.

Achtergrondinformatie

Er bestaan eindeloze variaties op het eeuwige verhaal van de jaloezie die als spook boven iedere middelmatigheid hangt. Ze zorgt ervoor dat de middelmatige mens elk echt groot talent, elke artistieke begaafdheid háát met passie en schaamteloze wreedheid.

Een van de meeste bekende versies is het verhaal van liefde en haat tussen de lichtvoetige, frivole Mozart en zijn berekenende concurrent, de ploeterende Salieri, een verhaal dat eindigt in moordend gif. Het plot werd ontwikkeld door de Russische dichter Alexander Pushkin; het toneelstuk – in versvorm – maakt deel uit van de bundel Kleine Tragedieën. Het is een tekst die de Russen uit hun hoofd kennen, met alle klemtonen en nuances in articulatie. Regisseur Vassiliev breekt deze tekst open in zijn zoektocht naar nieuwe betekenissen en intonaties.

Vassiliev is artistiek directeur en regisseur van de door hem opgerichte theaterschool in Moskou. Deze school werkt vanuit het concept ‘theaterlaboratorium’ en biedt veel ruimte aan onderzoek en experiment. De openbare repetities, vaak gewijd aan één schrijver, tekst of thema, leiden tot voorstellingen, die met succes over de hele wereld getoond worden. Vassiliev maakt geen narratief rechtlijnig theater. Liever baseert hij zijn tekstbewerking op de chaostheorie, waar variaties van verschoven patronen perfect harmonieuze beelden produceren. In zijn bewerking van Mozart & Salieri van Alexander Pushkin werkt hij nauw samen met de componist Martynov.

Biografie

Anatoli Vassiliev

Anatoli Vassiliev (1942) lijkt op een ouderwetse communistische activist maar is allesbehalve dat. De Russische grootmeester wijdt zijn leven aan theater als kunst: ‘het mysterieuze aspect aan theater is het enige wat me interesseert.’

Vassiliev, van oorsprong chemicus, studeerde in 1973 af als regisseur aan het Staatinstituut voor Podiumkunsten in Moskou. Hij kreeg les van Andrei Popov en Marija Knebel en ziet in theaterpedagoog Stanislavski zijn toneelvader.

Eind jaren zeventig verwierf hij nationale roem met The first draught of Vassa Zheznova van Maxim Gorki en The grown daughter of a young man van V. Slavkin. In 1987 opende hij in Moskou de ‘School voor dramatische kunst’, een opleiding, theater en toneelgroep inéén, volgens het concept van een laboratorium. Experiment en onderzoek als basis voor nieuwe voorstellingen.

Buitenlandse tournee’s met het onvergetelijke Cerceau van Slavkin en Six characters in search of an author van Pirandello brengen Vassiliev en zijn groep begin jaren tachtig internationaal succes.

De solistische visionair ontwikkelt toneelstructuren die afwijken van het gangbare. De laatste tien jaar richt hij zijn aandacht op het woord als transportmiddel van de inhoud. Stem, toon, volume en intonatie zijn meer bepalend dan de psychologische invulling van een personage.

Vassiliev, die vele onderscheidingen ontving, maakte meer dan 20 voorstellingen van schrijvers als Mann, Molière, Pushkin, Martinov en Müller, ruim 15 laboratoriumwerken naar stukken van Dostojevski, Wilde, Erasmus en Plato. Hij werkte met buitenlandse toneelhuizen, geeft les in Moskou en werkt in Lyon als directeur regie van de Nationale Hogeschool voor Kunst en Theatertechniek.

CREDITS

theaterregie
Anatoli Vassiliev
scenografie
Igor Popov, Anatoli Vassiliev, Vladimir Kovalchuk
muziek
Vladimir Martynov
regie, muziek en koor
Tatiana Grindenko
kostuums
Vadim Andreev
licht
Ivan Danicheva
geluid
Andrei Zachesov
rekwisieten
Tatiana Mishlanova
bewegingen
Efva Lilja, Vassili Yushchenko
cast
Igor Yatsko (Mozart), Grigory Glady (Salieri), Vassili Yushchenko (Duivel)
artistiek directeur
Opus Post Tatiana Grindenko (eerste viool)
Requiem van Vladimir Martynov uitgevoerd door
Opus Post en een koor oude muziek