200 motels, the suites

Frank Zappa, Nederlands Philharmonisch Orkest

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

200 Motels is de bekendste film van Frank Zappa. De soundtrack hiervan is een combinatie van klassieke muziek en rock. Het Nederlands Philharmonisch Orkest olv Jurjen Hempel vertolkt het werk in Carré. The Suite verschilt op een aantal punten van het origineel. De kloof tussen het klassieke- en het rockgedeelte was in de film/soundtrack nog duidelijk merkbaar. In deze uitvoering worden beide stijlen geïntegreerd. Dit gebeurt zonder dat er sprake is van een rockopera. Gail Zappa, de weduwe van Frank, gaf Ali N. Askin opdracht om 200 Motels, The Suite te arrangeren. Askin nam samen met Zappa deel aan het Yellow Shark Project. Hij kreeg van Gail ‘carte blanche’ om de bulk aan opnamen, transcripties en aanwijzingen, die Zappa voor 200 Motels achterliet, door te spitten en opnieuw te arrangeren.
Het koor Cappella Amsterdam maakt ook deel uit van de uitvoering. Daarnaast is er een aantal solisten die de link met Zappa nog eens extra bekrachtigen. Drummer Morgan Agren en toetsenist Mats Oberg hebben beide met Zappa samengewerkt. Colloratuur sopraan Claron McFadden heeft een klankkleur in haar stem die prachtig mengt met Zappa’s orkestraties. Naast bekende stukken zal ook nooit eerder openbaar gemaakt materiaal klinken. Het accent ligt in deze voorstelling voor alles op de muziek. De aanwezigheid van twee illustere heren doen de oude glorie herleven. Zij behoeven geen introductie: Flo en Eddie, de zangers van The Turtles (OVB!!!!.). De NPS maakt radio-opnamen.

Achtergrondinformatie

De film 200 Motels (1972) vertelt over de ervaringen van Frank Zappa met The Mothers of Invention op hun vele tournees. Elk motel was weer een versie van het zelfde thema:’Another tunasandwich but from a different caterer’. De film toont op surrealistische wijze het leven ‘on the road’. Van de film verscheen een soundtrack met dezelfde titel. Het was altijd al de wens van Zappa om zijn muziek met een groot orkest uit te voeren. Op de cd 200 Motels spelen The Mothers samen met The Royal Philharmonic Orchestra.
De muziek van de film/soundtrack is echter nooit meer in deze bezetting live uitgevoerd. Eén keer kwam het er bijna van, in the Royal Albert Hall in London. Helaas bezweken de plannen onder de zware druk van een aantal puriteins ingestelde leden van het orkest. Tijdens de filmopnames hadden The Mothers zich bij tijd en wijle nogal ‘onbehoorlijk’ gedragen. Dat was volgens de RPO zeker niet voor herhaling vatbaar in zo’n keurige zaal. Na overleg met de directie van the Royal Albert Hall volgde een afgelasting. Zappa zou er wel lering uit trekken. In de jaren ’80 bezocht hij een bijeenkomst van de Parents Music Resource Center.  Deze groep wilde vunzige en godslasterende teksten in rockmuziek aan banden leggen. Hij deed hier een veel geciteerde uitspraak: ‘Ladies, what we are doinig here is treating dandruff with decapitation’.

Biografieën

Ali N. Askin (1962) studeerde compositie aan de Münchner Hochschule. Hij is werkzaam als musicus, componist en producent voor theater, film, radio en televisie. Tussen 1991 en 1993 was hij de assistent van Frank Zappa in het Yellow Shark Project. Hij verzorgt nieuwe orkestraties en arrangementen van de muziek die Zappa achterliet. Sinds de dood van Zappa is hij medewerker van het ‘Zappa Family Trust’.

Dirigent Jurjen Hempel heeft zich gespecialiseerd in de uitvoering van het hedendaags muziekrepetoire. Hij werkte samen met onder meer het BBC Scottish Symphonie Orchestra, het Helsinki Philharmonisch Orkest en het Rotterdams Philharmonisch. Hij won de prestigieuze ‘Ozawa Fellowship Award’. Hempel eindigde in 1995 als finalist tijdens de ‘Sibelius Conductors Competition’

Claron McFadden voelt zich zowel thuis in het werk van de klassieke componisten als in het hedendaagse muziekrepetoire. Als operazangeres maakte ze haar debuut op het Holland Festival van 1985 in L’Eroe Cinese van Hasse, olv Ton Koopman. Sindsdien maakt ze haar opwachting op menig operapodium. McFadden werkte samen met dirigenten als Leopold Hager en Edo de Waart. Ze stond op het Glyndebourne Festival en in Tanglewood. Ook op de London Proms was ze meerdere malen van de partij, zoals in 1999 tijdens het openingsconcert.

Frank Zappa, componist van de 20ste eeuw. Dit is het  uitgangspunt voor het Zappa-programma op het Holland Festival.
Als twaalfjarige drummer volgt Zappa een zomercursus orchestrale ritmiek. Het werk Ionisation (1933) van Varèse maakt een grote indruk op hem. Het is een stuk voor 25 percussie-instrumenten, waarin sleebelletjes en kalebassen het moeten opnemen tegen sirene en aambeeldklanken.
In 1964 werpt Zappa zich op als de songwriter van The Soul Giants. De band bestaat uit: Roy Collins, zang; Roy Estrada, bas en Jimmy Carl Black, drums. de naam ‘The Soul Giants’ verandert al snel in ‘The Mothers’. MGM records besluit met deze inventieve en muzikaal-technisch onderlegde heren de ‘sprong in het diepe’ te wagen. Het platenlabel plaatst de woorden ‘of Invention’ achter de suugestieve naam.
Freak Out (1966) lanceert de carrière van Frank Zappa. De plaat is een culminatie van wilde percussiegeluiden, parodieën en protesten. Het geeft The Mothers meteen de status van cultband.
Zappa ondekt het principe van Xenochronicity’. Het is een term die je alleen van 20ste eeuwse componisten kunt verwachten. Zappa ontdekt de mogelijk heden hiervan  tijdens de opnames van Zoot Allures (1976). Op dit samenwerkingsverband tussen Zappa en drummer Terry Bozzio speelt Zappa de meeste instrumenten zelf. Hij gebruikt aparte sporen voor de verschillende instrumenten en voegt ze samen door middel van ‘overdubbing’. Xenochronisity’ ontstaat wanneer sporen die niet bij elkaar horen tegelijk wel tegelijk klinken. Zo treedt er een magisch-realistische, niet-synchrone muziek op die verrassende spanningen teweeg brengt.
In 1984 doet Zappa onderzoek naar een achttiende-eeuwse componist met de veel zeggende naam Francesco Zappa. Hij bewerkt zijn composities voor synclavier, het instrument dat hij tot aan het eind van zijn dagen blijft gebruiken. Met behulp van de digitale sample mogelijkheden van het synclavier en het softwareprogramma sonic solutions, werkt Zappa vlak voor zijn dood nog aan het postuum uitgekomen Civilization Phase III.
Genoeg reden om de man die zijn leven lang de grenzen tussen pop, jazz en klassieke muziek verkende, te presenteren als een volwaardig componist van de twintigste eeuw.

CREDITS

Componist
Frank Zappa
Bewerking
Ali N. Askin
Gezelschappen
Nederlands Philharmonisch Orkest en Cappella Amsterdam
Dirigent
Jurjen Hempel
Solisten
Morgan Agren, Mats Öberg, Claron McFadden
Regisseur
Johan Simons