Muziek als sublieme extase

Haydn, Vermeulen, Szymanowski

Residentie Orkest

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Een vergelijking tussen de tweede symfonieën van Szymanowski en Vermuilen (uit resp. 1909 en 1920) toont aan hoe verbluffend origineel de laatste toen was. De Pool schreef in een laatromantisch idioom vol exotische effecten; Vermeulen paste o.a. clusters, extreme intervallen en een grillige ritmiek toe. Zijn Tweede is overigens wel ‘een ritueel van twintig minuten’ genoemd. De uitbundige werken van Szymanowski en Vermeulen worden ‘ingesloten’ door twee ingetogen symfonieën van Haydn, een favoriete componist van dirigent Rozhdestvensky.

-

Dit concert maakt deel uit van de reeks ‘Muziek als sublieme extase’.

Programma

Joseph Haydn - Symfonie in F, Hob.l:79 (1784)
Allegro
Adagio cantabile - Un poco allegro
Menuetto
Vivace

Matthijs Vermeulen (1888-1967) - Symfonie nr.2 'Prélude à la nouvelle journée' (1919-'20)

pauze

Karol Szymanowski ( 1882-1937) - Symfonie nr.2 in Bes, op.19 (1909)
Allegro moderato - Grazioso
Tema- Variazioni- Fuga

Joseph Haydn - Symfonie in A, Hob.l:87 ( 1785)
Vivace
Adagio
Menuetto
Finale: Vivace

Biografie

Matthijs Vermeulen (1888-1967) is in zekere zin de archetypische miskende componist. Hij moest tientallen jaren wachten op de premières van zijn Eerste ne Tweede symfonie; hij verwierf meer bekendheid door zijn werk als criticus dan door zijn muziek. Toe het enfant terrible Vermeulen merkte dat zijn werk hier op tegenstand stuitte, verruilde hij Nederland voor het Franse platteland, om er pas na de oorlog terug te keren. Pas nu begint het besef door te dringen dat Vermeulen een hoogst interessante persoonlijkheid was. In een tijd waarin vrijwel niemand ontsnapte aan de invloed van Schönberg, Mahler en Debussy, creëerde hij een hoogst persoonlijk idioom met kolossale klankvisioenen, overstelpende polymelodiek en verrassende instrumentatievondsten.

‘Vermeulens muziek heeft het effect van een hogedrukpan: van de eerste tot de laatste maat borrelt de componist over van vitaliteit, van inventiviteit, van levenslust.’ (Leo Samama) Een aantal vooraanstaande Nederlandse orkesten, brengt onder leiding van belangrijke dirigenten, alle zeven symfonieën en het orkestlied La veille. Deze muziek wordt gecombineerd met werken van tijdgenoten en geestverwanten die net als Vermeulen gedwongen waren in de marge te opereren. Voorafgaand aan de orkestconcerten is steeds kamermuziek van Vermeulen te horen, in de Kleine Zaal van het Concertgebouw.

CREDITS

muziek
Joseph Haydn, Matthijs Vermeulen, Karol Szymanowski
uitvoering
Residentie Orkest
dirigent
Gennady Rozjdestvensky