Theater en de oerwaarden van het bestaan

Gaudeamus

Maly Drama Theater St. Petersburg

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Al voor de tijd van glasnost en perestrojka maakte regisseur Lev Dodin voorstellingen waarin het communistische systeem werd bekritiseerd. Maar ook nu Rusland is 'gedemocratiseerd', blijft hij de maatschappelijke ontwikkelingen kritisch volgen. Dodin en zijn Maly Drama Theater St. Petersburg gasteren bij het Festival met twee stukken: De kersentuin en Gaudeamus.

Lev Dodin (50) heeft bij het Maly Drama Theater St. Petersburg, dat hij leidt sinds 1983, een geheel eigen werkwijze ontwikkeld. Er is een nauwe samenwerking met het theaterinstituut van St. Petersburg, waar hij docent is. Veel voorstellingen komen tot stand tijdens lesuren, en de persoonlijke ervaringen en ideeën van de studenten zijn vaak van invloed op de enscenering. In het theater van Dodin staan fantasie en improvisatie centraal. Het put volop uit het rijke arsenaal aan uitdrukkingsmogelijkheden van deze kunstvorm en combineert woord en muziek, gedisciplineerd spel en virtuoze acrobatiek, onstuimige hartstocht en uitbundige pret. Maar het wil ook uitspraken doen over de samenleving. 'Kunst en theater,' aldus Dodin, 'moeten de herinnering levend houden aan de oerwaarden van het menselijk bestaan. En wij moeten het Rusland van nu, dat gekkenhuis, confronteren met de meest elementaire geestelijke waarden.'

 

Gaudeamus maakte Dodin samen met zijn regieleerlingen van het theaterinstituut van St. Petersburg en de jonge acteurs van het Maly Drama Theater.
Uitgangspunt was het boek Stroibat van de Russische schrijver Sergei Kaledin, naar verluidt het enige literaire werk dat in het tijdperk Gorbatsjov getroffen is door de censuur. Een stroibat was officieel een bouwbataljon, in werkelijkheid echter een eenheid die werd ingezet voor zwaar lichamelijk werk en waarvoor de legerleiding strafgevangenen, joden, homosexuelen en jongeren uit het Aziatische deel van de Sovjet-Unie rekruteerde. Wat zich in deze bataljons afspeelde, was een weerspiegeling van het catastrofale morele verval in het Russische leger, waar geweld, racisme en alcoholisme welig tierden.
Op basis van improvisaties vervaardigden Dodin c.s. eerst een ruwe versie met een lengte van ongeveer tien uur. Het ging daarbij om een reeks gezongen, gedanste en gesproken scènes. Daaruit stelden zij uiteindelijk een twee uur durende, uit negentien taferelen bestaande voorstelling samen. Deze is niet alleen een reflectie van de gevoelens weer die Kaledins stof bij de makers opriep; zij geeft ook hun opvattingen weer over de algemene toestand van de Russische samenleving, en over de moeilijke omstandigheden waarin jongeren moeten leven.

 

Gaudeamus stelt een aantal wantoestanden aan de kaak, ernstig maar ook met humor. Jef De Roeck (De Standaard): 'Al tijdens een van de eerste taferelen haalden toeschouwers hun zakdoeken boven: de tranen rolden over hun wangen van het lachen. Dat gebeurt tegenwoordig eerder zelden in het theater. De komische toestanden, tot het absurde toe, die in Gaudeamus worden geschapen, zijn onweerstaanbaar.'

CREDITS

tekst
Sergei Kaledin
uitvoering
Maly Drama Theater
regie
Lev Dodin
decor
Alexis Praj-Kosjits
kostuums
Natalia Gavrilova
licht
Oleg Kozlov, Dimitri Leitland
cast
Studenten van het theaterinstituut van St. Petersburg
met steun van
ministerie van Buitenlandse Zaken (afdeling Internationale Culturele Samenwerking)