De acteur als machine, de machine als acteur

De val van Mussolini

Theatergroep Hollandia, Toneelgroep Amsterdam

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

In De val van Mussolini worden toneel, mime, performance, muziek, machines, filmregistratie, slapstick en puur drama geheel in de eigen stijl van Dick Raaijmakers vermengd tot een unieke vorm van muziektheater.

Achtergrondinformatie

De val van Mussolini is een bijzonder samenwerkingsproject tussen Theatergroep Hollandia, Toneelgroep Amsterdam en het Holland Festival, waarvoor de imposante Zuiveringshal van de Amsterdamse Westergasfabriek wordt ingericht als een Hollywood-studio anno 1930. In deze filmstudio vinden opnamen plaats van Night Owls, de eerste soundmovie van Laurel en Hardy. Dit verhaal vloeit naadloos over in de opnamen van een korte politieke film, waarin de vlucht en ondergang van Benito Mussolini in 1945 worden voorspeld. De val van de Italiaanse dictator wordt op zijn beurt 'geïnfiltreerd' door de komst van een arme Mexicaanse glazenier - El Vidriero -, een Slauerhoff-personage uit 1937. Zijn spectaculaire 'nederdaling' als Messias in de filmstudio bezorgt zowel het publiek als de acteur een onthullende ontknoping. In de bedrijvige studio, die ruwweg in tweeën wordt gedeeld door het domein van de 'regisseur' en de 'soundman', worden scènes zowel afwisselend als gelijktijdig opgebouwd en afgebroken. Dat gebeurt met behulp van stoommachines en andere archaïsche krachtwerktuigen, die een onontbeerlijke functie vervullen in de acties van de acteurs. De machine als acteur, de acteur als machine, zo ongeveer zou het motto van De val van Mussolini kunnen luiden.

Biografie

De componist, schrijver en filosoof Dick Raaijmakers (1930) is in Nederland een van de grondleggers van de elektronische muziek. Een kenmerkende eigenschap van deze muzieksoort is dat bij de uitvoering ervan voor een publiek de musici ontbreken: de muziek komt immers uit speakers en wordt geproduceerd door een of meer afspeelapparaten. Raaijmakers heeft de uitvoeringspraktijk van zijn composities ontwikkeld in de richting van 'muzikaal mee gecomponeerde' beelden, die zowel museaal, kinetisch als theatraal van karakter kunnen zijn. Hij 'musiceert' op geheel eigen wijze met citaten en aspecten van theater, mime, wetenschap, techniek en de wereld van de film. Zo gebruikt hij in zijn stukken slow motion, reverse- en back-technieken naast het principe van crescendo of het uit de computertechniek afkomstige morphina-beginsel (het naadloos overvloeien van de ene vorm naar de andere).

Dick Raaijmakers werkte eerder samen met Theatergroep Hollandia bij Hey! Hey! (1990), Der Fall/Dépons (1993) en Der Stein (1995). De samenwerking met Paul Koek gaat terug tot het jaar 1984, toen Raaijmakers, als centrale componist van het Holland Festival, met hem werkte aan onder meer het project Ow!: een scenario voor vier slagwerkers dat, net als de eerste akte van De val van Mussolini, is gebaseerd op Night Owls uit 1930 van Laurel en Hardy.

CREDITS

tekst
Dick Raaijmakers
uitvoering
Theatergroep Hollandia, Toneelgroep Amsterdam
regie
Paul Koek, Dick Raaijmakers
dramaturgie
Tom Blokdijk
decor
Leo de Nijs, Paul Gallis
kostuums
Valentine Kempynck
cast
Jacqueline Blom, Flip Filz, Henriëtte Koch, Carine Korteweg, Dennis Rudge, Betty Schuurman, Benjamin Verdonck, Robijn Wendelaar, Jeroen Willems e.a.
coproductie
Theatergroep Hollandia, Toneelgroep Amsterdam, Holland Festival in samenwerking met DasArts en de Interfaculteit Beeld en Geluid van de Hogeschool voor de Kunsten Den Haag
in opdracht van
Het Fonds voor de Scheppende Toonkunst
met steun van
Strik Stoomketelverhuur bv