Shining

Sydney Dance Company

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Zoals inmiddels gebruikelijk brengt het Holland Festival ook dit jaar een grote dansproductie voor een breed publiek. In 1988 geen klassiek ballet zoals Romeo en Julia, maar een eigentijdse choreografie van de Australische Graeme Murphy, die de muziek van de componist Szymanowski heeft vertaald in een abstract muzikaal ballet in drie delen. Shining wordt gedanst door de Sydney Dance Company, Australië’s grootste gezelschap op het gebied van moderne danstheater.

Programma

Graeme Murphy
I: Dawn
II: Pre-dawn
III: Night

Karol Szymanowski
Akte I: Eerste vioolconcert
Akte II: Mythen, opus 30
Akte III: Vierde Symphonie

 

Achtergrondinformatie

Shining is de ideale kennismaking met de stijl, vitaliteit en het karakter van de Sydney Dance Company. Abstract, maar met een duidelijke sfeertekening weerspiegelen de danscombinaties in de vlekkeloze uitvoeringstechniek van de dansers, een caleidoscoop aan stemmingen en persoonlijkheden. Het ballet werd gecreëerd voor het Sydney Opera House seizoen 1986 om Graeme Murphy's 10e jaar als artistiek leider en hoofd-choreograaf te vieren. Shining bleek desalniettemin een viering op zichzelf te zijn een bewijs van zowel Murphy's creatieve volwassenheid alsook van zijn dansers en de Australische dans in het algemeen. Het jaar daarop volgden er 96 opvoeringen in steden door het hele land en ook een tournee door Azië, wat het tot een soort herkenningsstuk voor het gezelschap maakte.


Alhoewel de titel het idee geeft te zijn ontstaan door een alliteratie-proces van de achternaam van Karol Szymanowski, wiens muziek een elektrische krachtbron voor het stuk vormt, maakt het stuk op verscheidene manieren de verwoording waar. Van de briljante, indringende stijl van beweging tot de schitterende versiering en glimmende stoffen van de zwarte kostuums, is Shining de letterlijke en figuurlijke uitbeelding van innerlijke gloed en uiterlijke glans.

Solo's, duetten, een trio, kwartetten, een sextet en ensembles voor 16 dansers zijn verspreid over het eerste en het derde deel van dit avondvullende werk. Het centrale deel is een veeleisend duet dat voor het eerst opgevoerd werd als een openingsstuk in een eerder programma onder de naam Shimmering. Dit duet vertelt een heleboel over de wederzijdse inspiratie tussen Murphy en zijn dansers. Met als basis het technisch kunnen dat tegenwoordig een hoog en breed-georiënteerd niveau heeft bereikt in Australië, kiest Murphy de leden van zijn gezelschap uit op hun individualiteit en toneelmatigheid en dat is te zien ook.

Het duet is speciaal gemaakt voor Andrea Toy en Alfred Williams, beiden lange en soepele dansers met een gedegen klassieke opleiding. De choreograaf benut hun lengte en kracht om een explosieve samenwerking teweeg te brengen. Brede golven van activiteit zijn in balans met tastbare intimiteit; soms maakt de intensiteit plaats voor lieflijke lyriek; een subtiele wisseling van stemming en dynamiek zorgt voor een levendige kleur en een adembenemend tempo. De kracht en vaardigheid die door de uitvoerenden van het duet ten tonele gebracht wordt, maken het tot een hoogtepunt met een constante spanningsboog.

Voor diegenen die Murphy's choreografische productie van de laatste tien jaar hebben gevolgd, is Shining een fascinerende samenvatting van Murphy's choreografische carrière. De gepolijste structuur van het centrale duet ontstond vanuit de grillige figuren die over­ heersten in zijn vroegere choreografieën en die hier terugkomen in de onderhoudende, maar eigenaardige solo die hij voor zichzelf maakte (alhoewel hij deze niet altijd zelf uit­ voert), en ook in een duet met Janet Vernon zijn assistente en belangrijkste inspiratiebron.

In het gehele stuk weerklinken echo's van Murphy's eerdere werken niet zomaar gekopieerde passen, maar verwijzingen naar een individuele choreografische taal. Meer dan welk eerder ballet ook, bevestigt Shining de ontwikkeling en samenhang in Murphy's stijl. De afgelopen tijd heeft hij drie grote stukken voor dansers buiten zijn eigen gezelschap gechoreografeerd - Song of the Night voor het Nederlands Dans Theater, Gallery voor het Australian Ballet en Vast voor. een project ter ere van het tweehonderdjarig bestaan, waarbij 65 dansers afkomstig regionale Australische gezelschappen werden samengebracht.

Toch concentreert hij zich met de werkelijk gewaagde en experimentele werken voor­ namelijk op de Sydney Dance Company. De dansers zijn lichamelijk ingesteld om zich aan te passen aan de vormen die hij voor hen ontwerpt, maar dit neemt niet weg dat zij bij een geboden gelegenheid een uitgesproken individualiteit vertonen.
Murphy heeft het plezier om te werken in de compromisloze nabijheid van de dansers en er bestaat geen twijfel over het feit dat hij veel van zijn succes aan hen te danken heeft en dan met name door de toneelmatige flair, die zo kenmerkend is voor zijn opwindendste werk.
Murphy's constante productie van nieuwe ideeën weerspiegelt dikwijls de veranderende visie en mode van deze tijd zonder dat hij zich laat verleiden tot een reactie-patroon op voorbijgaande rages en trends. Uit een lijst van werken die de afgelopen tien jaar voor het gezelschap ontworpen zijn, valt de grote verscheidenheid aan inspiratiebronnen op: het leven en de carrière van Cocteau; Thomas Mann’s Dood in Venetië'; hedonisme op een strand in Sydney en de misère van de bejaarden in het door jeugd geobsedeerde materialisme van de Australische samenleving; rockmuziek van lva Davies en Bob Kretschmer; Shéhérazade van Ravel.

Sommige buitenlandse toeschouwers zullen tevergeefs een glimp van het Australië van Crocodile Dundee proberen op te vangen, als Shining zich op het toneel openbaart. Het vormt echter een heel ander facet van een land dat net zo afwisselend is als groot. Maar de kracht en individualiteit van Shining bestempelen het even goed als typisch Australisch.

CREDITS

choreografie
Graeme Murphy
muziek
Karol Szymanowski
decor
Andrew Carter
kostuums
Jennifer Irwin
licht
John Drummond Montgomery
dans
Adrian Batchelor, Roger Benett, Michael Hennessy, Paul Mercurio, Glen Murray, Dale Pengelly, David Prudham, Darren Spowart, Todd Williard, Alfred Williams, Louise Dowling, Lael Evans, Lea Francis, Tonia Kelly, Françoise Philipbert, Jan Pinkerton, Victoria Taylor, Nina Veretennikova, Janet Vernon, Kim Walker
met medewerking van
PTT Telecommunicatie Amsterdam, Dommelsche Bierbrouwerij en The Australian Bicentennial Authority.