Japanse Muziekdag

Nederland kamer orkest, HATO Ensemble, Circle Ensemble, ASKO Ensemble, Slagwerkgroep Den Haag

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

MODERNE JAPANSE MUZIEK
Er is een lange weg die voert van Yoritsum TSUDAÏRA (1907-), over Toshiro MAYUZUMI (1929-) en Toru TAKEMITSU (1930-) naar Toshi ICHIYANAGI (1933-) en Yuji TAKAHASHI (1938-) en tenslotte Makoto SHINOHARA 11931-), de "huis" componist van het Holland Festival 1983, van wie in totaal 14 werken geprogrammeerd zijn en Maki ISHII (1936-), met wiens meest spectaculaire compositie "Monochrome" dit minifestival zal worden afgerond. Shinohara en Ishii horen hier thuis, het zijn tenslotte beiden Gaudeamus ontdekkingen geweest ...
Wat representeren al deze componisten, die overigens gemakkelijk met nog heel wat figuren van gelijkwaardig niveau kunnen worden uitgebreid? Matsudaira was een van de eersten die na de Tweede Wereldoorlog - daarvóór imiteerden de Japanners wat bleekjes impressionistische en neoklassieke westerse modellen - 12-toonsmuziek met Japanse traditionele elementen in een confrontatie brengt. Men oriënteert zich in Parijs of in Berlijn. Berlijn "wint". Maar in de stijl van Pierre Schaeffer's concrete muziek ontwikkelt zich -helemaal onafhankelijk- binnen de groepering Jikken-kobo (experimentele werkplaats) een richting waarin geëxperimenteerd wordt met mixed-mediatechnieken, combinaties van bandmuziek met film en met "levende” muziek: een ont wikkeling die zijn tijd (1949) ver en ver vooruit was. De eerste elektronische muziekcomponist is Mayuzumi, die bijvoorbeeld de klank van tempelklokken analyseert voor zijn "Nirwana Symfonie". De meest uitgevoerde componist - ook op deze Japanse muziekdag is echter Takemitsu. In zijn visie is het de taak van de musicus om niet alleen muziek te vertolken, maar er tegelijkertijd ook naar te luisteren. In een koestering van het detail, in een concentratie op een enkele toon. Toon in gelijkwaardigheid met stilte. Ichiyanagi vertegenwoordigt vervolgens in Japan de Cage-richting, een muziek van het moment, zonder verleden, terwijl Takahashi de Xenakis­ richting naar Japan transplanteerde, een muziek uitgaande van wiskundige toepassingen. Maar beiden componeren thans politiek geëngageerd. In Takahashi's "For you I sing this song" zijn liederen verwerkt uit Vietnam, Porto Rico en van de Navajo-indianen: een "gewone" tonale compositie gelardeerd met "ongewone'' avant-garde-effecten als loops en tempoverschuivingen. En in Ichiyanagi's wiel worden "gewone" modale, metrische klanken gecombineerd met "ongewone'' chromatische, ritmisch fluctuerende gegevens. De bezetting combineert piano en slagwerk met diverse koto's. Nog grotere specialisten op dit terrein zijn
tenslotte Shinohara (bijvoorbeeld in "Turns", voor viool en koto's met theaterelementen) en Ishii, ook geobsedeerd door gestiek in een "lijfelijke" presentatie. Want of ze nu serieel componeren, met elektronica of computers, ongedetermineerd, politiek geëngageerd: het is steeds muziek als uiting van een individu, de uiting van een musicus
in zijn totaliteit.

Ernst Vermeulen

Programma

16.00 uur Grote Zaal
Het Nederlands Kamerorkest
dirigent: Lev Markiz
Slagwerkgroep Den Haag:
Willy Goudswaard, Renee Jonker, Frans Leerdam, Wim Vos en Gerrit de Zeeuw

Daniël Ruyneman (1886-1963)
Amaturasa, voor strijkers en piano.
Solist: Annelie de man, obligaatpartijen piano

Masaru Tanaka
Suite voor marimba, strijkers en slagwerk
Solist: Willy Goudswaard, marimba

Toru Takemitsu (1930-)
Requiem, voor strijkers

16.45 uur Kleine Zaal
Circle Ensemble:
Toru Takemitsu (1930-)
Sacrifice, voor fluit, gitaar, vibrafoon en crotales
Stanza II, voor harp en tape.
Solist: Erika Waardenburg
Yoshihisa Taïra
Hiérophonie IV, voor piccolo, fluit, altfluit en basfluit.
Solist: Koos Verheul
De delen:
Déchirant, voor piccolo
Frémissant, voor fluit
Calme, voor altfluit
Hésitant, voor fluit
Méditatif, voor fluit
Yoritsuné Matsudaira (1907-)
Katsura, voor stem, fluit, harp, gitaar en slagwerk
De delen:
Katsura 1
Katsura 2
Yamashiro
Shinsenkyo
Gepparo
Shokintei
Ama-no-Hashidate 1
Ama-no-Hashidate 2

CREDITS

Circle Ensemble
Koos Verheul (fluit) Erika Waardenburg (harp) Annelie de Man (clavecymbel) Dorothy Dorow (zang) Rheinhold Westenheide(gitaar) Luuk Nagtegaal (slagwerk) Michael de Roo(slagwerk)
mmv
Nederlans Kamerorkest, slagwerkgroep Den Haag, Circle Ensemble, Hato Ensemble, Asko Ensemble
dirigent
Lev Markiz (Nederlands Kamerorkest), Arturo Tamayo (Asko Ensemble)
piano/klaecimbel
Annelie de Man
marimba
Willy Goudswaard
harp
Erika Waardenburg
fluit
Koos Verheul
piano
Ellen Corver