The Old Glory / Benito Cereno

The American Place Theatre

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Hoogtepunt uit de Amerikaanse toneelliteratuur, over slavernij en dienstbaarheid in het begin van de 19e eeuw. Een officiële Bicentennial-presentatie door The American Place Theatre.

Achtergrondinformatie

Robert Lowell schreef The Old Glory als een trilogie van drie afzonderlijke historische stukken, die verbonden zijn door het symbool van de Amerikaanse vlag, het thema van de opstand en een gemeenschappelijke literaire achtergrond. Benito Cereno werd het eerst geschreven en de première ervan ging in 1964. Dit voorjaar heeft The American Place Theatre de gehele trilogie opnieuw opgevoerd in het kader van de Bicentennial. De andere twee delen van het drieluik, naar verhalen van Nathaniel Hawthorne, ontstonden tussen 1964 en 1968: My Kinsman, Major Molineux en Endicott and the Red Cross. De stukken die beschouwd worden als 'de enige dramatische literatuur over de wording van Amerika die er bestaat’ spelen zich af in de respectievelijk 1630, 1776 en 1800.

Robert Lowell had oorspronkelijk de bedoeling het gegeven van Melville te bewerken tot een libretto voor de Metropolitan Opera. Het werkstuk nam echter al spoedig de richting van een toneelstuk van een poëtisch-realistisch karakter geschreven in een sterk beeldende taal.

De novelle die Melville in 1855 schreef, ontleende gegevens aan de documentaire reisverhalen van Kapitein Amasa Delano, nu een van de hoofdrollen in Lowell’s stuk. Delano, geboren in 1763 in Massachusetts, nam op 14-jarige leeftijd dienst in het Koloniale Leger en ging later naar zee. Van 1790 tot 1810 bevoer hij vrijwel ononderbroken de zeven zeeën.

In zijn reisverhalen tekende hij op, dat hij in 1805, toen zijn eigen schip lag verankerd voor de kust van Chili, aan het boord kwam van een Spaans slavenschip waar hij kapitein Don Benito Cereno leerde kennen. (De afschaffing van de slavernij onder president Thomas Jefferson zou in 1807 volgen).

Robert Brustein, de theater-expert van de universiteit van Yale, zegt over Benito Cereno: 'Het bronnenmateriaal heeft de kracht en het gezag van een mythe, rituelen en metaforen zijn er in overvloed. Lowell voelt het verleden doorwerken tot in zijn botten. Het is zijn verdienste niet alleen het verleden te hebben opgeroepen, maar ook het tegenwoordige er overheen te hebben gelegd zodat hij er in slaagt tegelijkertijd naar voren en naar achteren te kijken... De Amerikaanse volksaard blijkt volgens de auteur van het begin af doordrongen te zijn van geweld - geweld dat onveranderlijk voortkomt uit ogenblikken van paniek. In Benito Cereno voert Lowell ons naar het begin van de negentiende eeuw, de kiemen blootleggend van onze tegenwoordige tegenstellingen. Het stuk heeft een grote theatrale kracht, een geladen prozastijl en een sterke, spannende verhaallijn. Melville's verhaal gaat voornamelijk over de schaduw, die een primitieve duisternis werpt over een beschaafde geest. Lowell versterkt dit thema en peilt daarbij de dubbelzinnige Amerikaanse houding tegenover slavernij en uitbuiting... Het is het eerste Amerikaanse stuk dat historisch materiaal op een dwingende theatrale manier verwerkt en een rijp intellect aan de kant van het publiek ver­ onderstelt, vergeleken met de levenloze schoolse historische stukken van schrijvers als Maxwell Anderson. Benito Cereno is een cultureel-poëtisch meesterwerk'.

De centrale figuur uit het stuk is de blanke Amerikaanse puritein, Captain Delano. Robert Lowell legt hem het veelbetekenende 'God save America from Americans' in de mond, en geeft daarop als commentaar: 'De ironie van het geval is, dat Delano zelf een typische Amerikaan is, terwijl hij denkt van niet. Hij is veel soepeler en wereldwijzer, hij heeft veel vreemde landen gezien, spreekt Spaans etc. Als hij die verzuchting slaakt, beseft hij niet dat hij er zelf ook bij hoort. Hij is dé Amerikaan van het stuk'.         

CREDITS

tekst
Robert Lowell
naar
Herman Melville
uitvoering
The American Place Theatre
regie
Austin Pendleton
decor
John Wulp
kostuums
Willa Kim
licht
Neil Peter Jampolis
cast
Paul Benjamin (Atufal), Roscoe Lee Browne (Babu), Nicholas Coster (Captain Amasa Delano), Darryl Croxton (Francesco), John Getz (John Perkins), Alan Mixon (Don Benito Cereno)