Noh- en Kyogen-spelen

Nippon Nôgaku-Dan, Tokio

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

De eerste presentatie in Nederland van het authentieke Japanse Noh-drama, - een theatervorm die teruggaat tot de veertiende eeuw en die talloze westerse kunstenaars heeft geïnspireerd. Twee poëtische en dramatische Noh-spelen worden afgewisseld met een komisch intermezzo (Kyogen) voor drie spelers. De Noh-maskerspelen met muziek en dans worden vertolkt door 21 acteurs en musici.

Programma

23 juni:
Noh-spelen: Matsukaze en Funabenkei
Kyogen/tussenspelen: Bo-shibari en Futari Daimyo

24 juni:
Noh-spelen: Funabenkei en Sagi
Kyogen/tussenspelen: Bo-shibari en Futari Daimyo

Achtergrondinformatie

Het Noh-theater is in zijn vorm volmaakt, en is dus een voorbeeld voor ons alles. Alles in het Noh-spel gaat uit van het werk van de acteur. Een Noh-speler zoekt wat hij noemt ‘de bloem’. Deze wonderlijke bloem ontluikt als de voorstelling ware hoogtepunten bereikt – op dat moment kan de acteur een levend wonder aan zijn toeschouwer overdragen.
Het Noh-theater is dus echt acteurstoneel. Alle beweging, alle leven komt voort uit de tekst. Alles is weggebeiteld, het enige materiaal is een woordenstroom, de zang van woorden die niet als leven maar als literatuur worden gepresenteerd. Dus is het Noh-theater eigenlijk geen acteurstoneel, maar schrijverstoneel. Het Noh-spel is totaal theater, datgene waar regisseurs altijd de mond vol over hebben. De betekenis van het spel wordt gedragen door een ingewikkelde reeks tekens die allemaal onderling van elkaar afhankelijk zijn en die veel verschillende vormen overbruggen: een totaal geheel van toon, geluid, interval, maat, ritme, draai van een mouw, opheffing van een hoofd, buiging van een knie, uitrolling van een lint, uitspraak van een woord.
Noh omvat alles. Dit wordt gemakkelijker verstaan door kenners van het Chinese of Japanse alfabet dan door ons; de 26 letters van ons alfabet stellen woorden samen en niets anders. Als wij kennis zouden hebben van een calligrafie waarin woordtekens beelden worden, konden wij begrijpen dat wáár theater precies zo’n taal is: een calligrafie van tekens in beweging. Dus valt ook de gevolgtrekking te maken dat Noh-theater regisseurstoneel is. Regisseurs, schrijvers, spelers – van wie is het Noh? Van niemand, natuurlijk. Noh is Noh. Als toneel goed is, is alles er aan goed; laten we onze creatieve energie niet verspillen aan discussies over enge categorieën.

Peter Brook

CREDITS

uitvoering
Nippon Nôgaku-Dan
regie
Manzaburo Umewaka XIII