Blog

This Variation; voelen en horen in een tempel van objecten

Door: Sanne van der Kraats

10.6.2015

Een interview met Stedelijk Museumcurator Martijn van Nieuwenhuyzen.Sehgal

In samenwerking met het Holland Festival presenteert het Stedelijk Museum deze maand This Variation van Tino Sehgal.  Ik sprak met Martijn van Nieuwenhuyzen, conservator van het Stedelijk en een groot bewonderaar van Tino Sehgal. Hij schreef een uitgebreide blog over de kunstenaar, die je hier kunt lezen.

Wat kun je vertellen over This Variation zonder al te veel te verklappen?
This Variation is één van de meest geheimzinnige en abstracte werken van Tino Sehgal. Het is een environment van geluid, zang en gesproken woord, waarin je meegenomen wordt. Soms zelfs letterlijk, doordat je bij de hand wordt genomen door één van de dansers. Het werk speelt zich af in een pikdonkere ruimte. De eerste minuten zie je helemaal niets, zodat je alles op je gevoel en gehoor moet beleven. Een ongelooflijke ervaring. Naarmate de tijd verstrijkt, wennen je ogen aan het duister en onthult het werk zichzelf meer en meer. Dan komt er ook nog een andere laag naar boven; choreografie. Binnen een instituut dat over kijken gaat, pakt dit werk juist een hele andere kant. Al je zintuigen worden aangesproken, maar je kunt niet op je ogen vertrouwen. In een tempel van objecten, beleef je door het werk van Sehgal ineens iets heel anders.’  

Is er in het werk ruimte voor improvisatie?
‘De titel van het werk zegt het eigenlijk al: het werk is een continue variatie op wat Sehgal heeft uitgedacht. De vertolkers, zoals Sehgal de mensen die zijn werk uitvoeren noemt, spreken per dagdeel af hoe ze het werk in dat tijdsbestek willen benaderen. Er zit een enorme dynamiek en ritme in het werk, dat door de vertolkers op het moment zelf wordt bepaald. Er is dus zeker ruimte voor improvisatie.’

Het kunstenaarschap van Tino Sehgal is geënt op het historisch conceptualisme, zo lees ik in je blog. Kun je dit uitleggen?
‘Binnen de conceptuele kunst gaat het onder andere om de dematerialisatie van het object. Een kunstwerk wordt iets procesmatigs, dat ook door anderen, die geen professionele kunstenaar zijn, via bepaalde instructies kan worden uitgevoerd. Het is wel duidelijk dat Sehgal hierdoor beïnvloed is. De eerste conceptuele kunstenaars, zoals bijvoorbeeld Sol Lewitt, legden de instructies voor hun conceptuele kunstwerk op papier vast. Sehgal brengt dit een stap verder. Hij wil niets vastleggen, hij probeert tot totale dematerialisatie te komen. Daarom is er geen documentatie van zijn werk en worden de instructies aan de vertolkers alleen mondeling overgebracht. Het werk van Sehgal bestaat alleen in de hoofden van mensen. Hiermee zet Sehgal de afspraken die over bepaalde zaken in musea bestaan op losse schroeven. Dat merken wij ook dit jaar in het Stedelijk; elke afdeling van het museum komt voor een uitdaging te staan; de marketing afdeling moet alle promotie instrumenten die ze normaliter inzet in de kast houden, de financiële afdeling moet ineens geld gaan teruggeven als mensen goed kunnen discussiëren over markteconomie (bij This is Exchange, maart 2015, SMA, red.), en de suppoosten moeten het maar prima vinden als ineens een zogenaamde suppoost een dansje gaat doen (This is so contemporary, april 2015, SMA, red.).’

Kan het werk van Sehgal zonder documentatie dan wel voortbestaan, als hij er niet meer is?
‘Dat is iets waar Sehgal zelf ook nog niet helemaal over uit is, volgens mij. Wel heeft hij een team van mensen om zich heen gevormd, die zijn werk kennen en die de vertolkers ook mogen en kunnen opleiden. Op dit moment is Tino wel altijd bij de audities en fine-tuned hij het werk  vlak voordat het op zaal gaat. Ook brengt hij soms ‘mystery visits’ om te kijken of alles nog soepel verloopt. De kennis over het werk van Tino is dus op dit moment gewaarborgd bij het team van mensen dat hij om zich heen heeft. Ik kan me zo voorstellen dat er uiteindelijk een stichting wordt opgericht, waar die kennis mond tot mond wordt doorgegeven. Maar misschien gebeurt dit ook wel niet, en houden we uiteindelijk alleen mooie herinneringen over.’

This Variation is nog tot 21 juni in het Stedelijk Museum te ervaren. 

HF BLOG