Blog

Real Enemies: 'Langzaam bewegen naar Crazy Town'

Door: Sven Piekstra

23.6.2016

Real Enemies © Noah Stern Weber 4
Real Enemies © Noah Stern Weber

In 2013 stond Darcy James Argue en Isaac Butler met Brooklyn Babylon op het podium van het Muziekgebouw aan ’t IJ, in het kader van het Holland Festival. Dit jaar zijn de twee terug met Real Enemies. Ik sprak Darcy en Isaac in de Stadsschouwburg Amsterdam. Real Enemies is een voorstelling die het best geclassificeerd kan worden als muziektheater. Beelden en muziek wisselen elkaar af en ondersteunen elkaar tegelijkertijd om zo een inzicht te krijgen in de wonderlijke wereld van samenzweringstheorieën: een onderwerp dat geïnspireerd werd door een boek.

Darcy: 'Ik was op aanraden van mijn vriendin het boek Real Enemies van Kathryn Olmsted aan het lezen. Toen Isaac en ik elkaar ontmoetten voor koffie zei ik tegen hem: "Dit klinkt waarschijnlijk gek, maar lees dit boek en kijk of je denkt dat er misschien een show in zit."'

Isaac: 'Toen ik het las, dacht ik: "Dit is gestoord, maar er zit een show in." Ik zei tegen Darcy: "We moeten dit maken." Ik vond het heel interessant, omdat, toen ik op de middelbare school zat, ik heel erg fan was van literatuur rondom samenzweringen. Ik ben niet iemand die in samenzweringen gelooft, maar vond de esthetiek van samenzweringen altijd heel interessant. Ik was altijd erg geïnteresseerd in dat soort ideeën. Dit project was een soort resurrectie van de grote bron van kennis die ik als kind had, gecombineerd met een soort sociologisch onderzoek naar de vraag wat de substantie en de esthetiek is van Amerikaanse paranoia.'

Er volgde extensief onderzoek waarin ze 'naar duizenden films keken, ongelofelijk veel boeken lezen en constant verontrustende YouTube kanalen afzochten', zoals Isaac kleurrijk verwoordt.

Het onderwerp was er, maar er moest nog een structuur gevonden worden waarin de voorstelling gegoten kon worden; iets waardoor het publiek orde kon scheppen in de chaos van complottheorieën. Vreemd genoeg werd dit voor een deel gevonden in de complottheorieën zelf.

"Uiteindelijk beweegt de show zich langzaam naar Crazy Town"

Darcy: 'We wilden dat het publiek op een soort reis ging tijdens de show. Een van de beelden die mij erg aansprak aan het begin van het denkproces was het idee van circulariteit. Dit speelde ook een belangrijke rol in het boek Real Enemies. Hierdoor kwamen we op het idee van de klok. De klok is per definitie circulair en paste goed bij het verhaal. Elk van de twaalf hoofdstukken van de voorstelling begint op een ander punt van de klok. Er zijn ook muzikale allusies, omdat er twaalf tonen zijn in de chromatische toonladder en de muzikale taal van het stuk gebasseerd is op het twaalftoonsysteem van Schönberg. We gebruikten deze techniek omdat het in de eerste plaats ongelofelijk creepy klinkt en omdat het ook zelf onderwerp is geweest van een samenzweringstheorie. Volgens deze theorie was er een aantal hoog modernistische componisten die een eigen geheime groep vormden. Zij zouden over de subsidies beslissen en zouden de klassieke muziekwereld in de twintigste eeuw in hun macht hebben. Als je wilde dat je muziek zou worden gerespecteerd en uitgevoerd op muziekfestivals, moest je twaalftoonsmuziek schrijven. Een heleboel componisten die dat niet wilden, werden hierdoor gedwongen om op deze manier muziek te schrijven.'

Isaac: 'We wilden de logica en de retoriek van samenzweringstheorieën nabootsen in het stuk.' Darcy vult hem aan door te stellen dat ze 'begonnen met wat samenzweringstheorieën altijd hebben: punten van wederzijdse overeenstemming. Als we verdergaan, worden de dingen waarvan we willen dat het publiek dit in overweging neemt steeds meer outlandish. Uiteindelijk beweegt de show zich langzaam naar Crazy Town.'
Dit wordt gedaan in de muziek, maar ook in de beelden die getoond worden bij de muziek. Gekozen werd om vijftien verschillende schermen op te hangen in rijen van drie. Hierdoor ontstonden gaten tussen de schermen. Volgens Argue en Butler was dit een bewuste keuze: 'Soms zijn het vijftienverschillende beelden op de schermen, soms een groot beeld dat het publiek moet samenstellen. Soms zijn het teksten die je niet compleet kan zien omdat er gaten zitten tussen de schermen, of het beweegt sneller dan dat je het kan lezen. Het functioneert als gaten in kennis.' Door de gaten in het scherm moet het publiek decoderen wat ze precies zien.

Darcy: 'Als proces voor het publiek hadden we voor ogen dat ze connecties en gevolgtrekkingen moesten maken. Langzaam brengen we ideeën in zonder ze expliciet te maken.'

Het klinkt leuk om een show te maken over complottheorieën, maar wat is nou precies de specifieke aantrekkingskracht van dit soort theorieën op mensen?

Darcy James Argue HF 2016 3
Darcy James Argue © Casper Koster

Isaac: 'Weet je, we lazen heel veel politieke theorieën van academici over de vraag waarom samenzweringstheorieën zo’n grote aantrekkingskracht hebben op ons. Ik heb hierdoor een aantal technische antwoorden om zo de vraag te beantwoorden: mensen voelen zich machteloos en ondergerepresenteerd. Hierdoor verzinnen ze een narratief om te kunnen begrijpen waarom dit zo is. Soms is dat narratief gebaseerd op de realiteit en soms is dat niet het geval. Ze voelen zich buitengesloten door de beweging van die tijd en formuleren een idee waarom ze buitengesloten worden. Mensen voelen zich op verschillende manieren niet vertegenwoordigd en voelen zich compleet buitengesloten. Samenzweringstheorieën nemen dan ook toe. Veel van de mensen die Donald Trump steunen, zijn mensen die zich buitengesloten voelen.'

"Door de twee jaar van research die ik gedaan heb voor de show, kreeg ik veel meer sympathie voor complottheorieën"

Darcy: 'Het is ook op een vreemde manier comfortabeler voor bepaalde mensen om het idee te hebben dat er een bepaalde orde en structuur in de wereld is, ook al is die orde en structuur tegen hen gekeerd. Op die manier is de wereld veel comfortabeler in plaats van te denken dat de wereld chaotisch en vol van willekeurige kansen is: vol incompetentie, toeval en allerlei onvoorspelbare dingen die in het leven gebeuren die verklaren waarom de wereld is zoals het is. Dat kan beangstigend zijn en sommige mensen zouden liever willen geloven dat er een schaduwrijke, georganiseerde groep is die hen probeert tegen te houden. Alleen dan bestaat er orde, in tegenstelling tot de meer chaotische visie van de wereld waarin toeval een grote rol speelt in de uitkomst van wereldlijke evenementen.'

Isaac: 'Door de twee jaar van research die ik gedaan heb voor de show, kreeg ik veel meer sympathie voor complottheorieën. Ik geloof dat er een grote grens is tussen de dingen die we weten en de dingen die we niet weten.'


Real Enemies - Darcy James Argue, Isaac Butler, Peter Nigrini, Darcy James Argue's Secret Society
23 juni - Stadsschouwburg Amsterdam
Meer info en tickets

HF BLOG