Blog

De regels van het spel

Door: Daphne Gakes

04.6.2015

1Deze week kreeg You Are My Destiny (Lo stupro di Lucrezia) van Angélica Liddell zowel van De Volkskrant als De Theaterkrant vier sterren. In theaterland gonsde gisteren dan ook haar naam. Op Twitter kwam een post voorbij: “Oh theatre I found you again and now I never let you go,” en zelfs Ivo van Hove sprak zijn interesse uit in de nieuwsbrief van Holland Festival: “Ik ben nieuwsgierig naar You Are My Destiny. Haar extreme theater behoort tot de top van Europa. Ik hoor van verschillende hoeken laaiend enthousiaste verhalen. ”Een goede aanleiding om verdieping te zoeken in deze opschuddende maakster.”

Dat Angélica Liddell radicaal en extreem is, is bekend. Haar onderwerpen gaan over de immoraliteit van de mensheid. In haar voorstelling El año de Ricardo radicaliseert ze de manier van regering voeren, in haar voorstelling Maldito sea el hombre radicaliseert ze de onschuld en nu in You Are My Destiny radicaliseert Liddell de liefde, waarbij het perspectief van een verkrachter wordt uitgelicht.

Naast de verbijstering over haar grenzeloze vorm van theater, trok haar opmerkelijke manier van werken tijdens You Are My Destiny ook behoorlijk wat aandacht.

2Het werkproces van You Are My Destiny is een dwaas verhaal. De cast bestaat uit niet traditioneel opgeleide acteurs die de intentie hadden een workshop te volgen van Liddell. Ze gingen echter naar huis met een tournee op zak. Liddell speelde op de Biënnale in Venetië. Contractueel was vastgesteld dat ze haar voorstelling mocht spelen mits ze een workshop zou geven. Maar een workshop, het op een stoel zitten praten over haar visie op kunst, is iets wat Liddell haat. Ze begon haar ‘workshop’ met dat ze geen woord zou uitleggen over wat theater voor haar is. Ze liet zichzelf zien in fysiek spel. Geen woorden maar lichamelijke ervaringen leerden de leden Liddell begrijpen. De workshop mondde uit in de voorstelling You Are My Destiny die nu bijna een jaar over heel de wereld speelt.

De totstandkoming van You Are My Destiny vind ik bevrijdend. Participeren in plaats van beschouwen biedt de soms wat stoffige analyticus een kans om uit zijn hoofd te komen en te creëren. Liddell werkt altijd vanuit het lichaam. Naast heftige teksten zoekt ze naar fysieke uitputting bij de acteurs. Haar stijl doet me denken aan Jan Fabre die eenzelfde soort onderzoek uitvoert: ‘wat doen emoties met het lichaam?’ Als iemand op het podium huilt is dat nooit geënsceneerd maar komt dat door echte frustratie, woede of pijn.

4Liddell is niet alleen schrijfster, maar ook actrice, regisseuse, decorontwerpster en producer van haar voorstellingen. Ondanks haar ogenschijnlijk abstracte, onsamenhangende werkwijze, werkt ze met een groot streven naar perfectie, bezieling, toewijding en weet ze exact wat ze van haar spelers wilt zien. Niet door verbale uitleg maar door middel van figuurlijke beelden laat ze haar persoonlijke belevingswereld zien. Het is spraakmakend omdat deze binnenwereld rauw, heftig, onaangepast en schaamteloos getoond wordt. Liddell houdt geen rekening met de opinie van het publiek. Dit zijn we in Nederland niet gewend. Nederlands theater houdt relatief veel rekening met het publiek. Onder andere in de dramaturgie wordt nagedacht over wat aanslaat bij het publiek. Dit wordt als veilige leidraad genomen.

Liddell stelt dat kunst mensen niet hoeft op te voeden, daar zijn scholen voor. Kunst is voor haar een middel om mensen bij de keel te grijpen en wakker te schudden. You Are My Destiny is dan ook tergend om te zien. Het is alsof Liddell je vastbindt aan een stoel en je zit te meppen - of je het nu wilt of niet.3Tijdens de voorstelling liep een opvallend groot aantal mensen weg, eenzelfde aantal was overdonderd, stil en verward. Aan een klein groepje toeschouwers was de ontlading en de bevrijding te zien. Ik weet niet goed hoe ik me moet verhouden tot het werk van Liddell. En of dit nu nieuw is of niet, het maakt ook niet uit. Ik hoop dat we in het Nederlandse theaterlandschap eerlijker en echter durven te zijn over de ongepolijste werkelijkheid in ons hoofd.

Dit artikel verscheen ook op de website van Daphne. 

HF BLOG